NİRXANDİNA GİŞTÎ YA SALA 2007’ Ê

SERKEFTİYÊ SALA 2008’AN JÎ DÊ EM BİN

Dê perspektîfên me yên sala 2008’an çibin? Em dixwazin destpêkê li ser vê mijarê bisekinin. Me di rojên bihorî de, bi hefteyan salvegera damezrandina 29. a PKK’ê pîrozkir. Me hewl da ku em ketina sala 30. a PKK’ê fêmbikin, binirxînin, plansaz bikin. Bi vê vesîleyê em carek din salvegera damezirandinê tevahî heval an pîroz dikin. Em di sala 30. a partiyê de serkeftin dixwazin. Bi rastî jî gelê Kurd ketina sala 30. a PKK’ê wekî salên berya vê bi teşeyek hîn bi hêrs, bi coş pêşwazî kir. Pîrozbahî hîn jî di qadên cûda de berdewam dikin. Xwepêşandanên girseyî, nirxandin, nîqaş, hewldanên têgihiştina rastiya sala 30. gelek in. Xisûsên girîng, hêlen ku derdikevin pêş bixwe dibin fêmkirina rastiya sala 30. fermanê (emir) 30. fermaneke girîng e,  ji bo jiyana mirov jî, ji bo civakekê jî wisa ye, dibe di nava dirêjahiya wextekê dîrokê de kin bê xûyakirin lê disa jî ji bo guhartina civakê bê jiyîn pêvajoyeke girîng e. Jixwe ji bo partiyekê, ji bo organîzasyoneke siyasî ne, nexwê ji bo ku bê biûk kirin e. Me hewl da ku bi vesîleya vê salvegerê binirxînin, fêmbikin. Me hewl da ku emrê 30. îfadeya asta zanist û tecrûbeyê, disa bîryarbûn û serdema herî bilind a qûdretbûnê dide diyarkirin. Di vê hêlê de ev rastiyeke ku tevgerek di ketina 30. sala xwe de serkeftî ye, di tevahî vê salê de dê hîn bi îdîa be, dê bi sekinek hîn xurt li ser piyan be û dê xwediyê erk û berpirsyartiyê xwe derkeve, dê hîn bi têkoşer û qezencker be. Di milê din de tişta ku me dît hêrsa gel bû, reaksiyona gel bû. Xisûsa duyemîn a herî girîng a derketî pêş jî ev bû. Helbet girêdana vê bi pêvajoya ku em tê de dijîn ve, rewşa siyasî, leşkerî ve heye. Gelê Kurd bi hêrs e û dibêje “Êdî Bes e”.  Li hemberê xwe êdî nêzîkbûn, ev pergala tûnekirin û inkarkirinê ya 1. şerê cîhanê ve hatiye afirandin, di destpêka qirna 21’ê ve pêkanîn ên ku bi hewldanên her cûreyên derewan, nerastiyan, bi hîle û binpêkirinan, êşkence û qetilkirinan ve tên meşandin êdî napejirînin. Li ser vê bingehê ji pêvajoya êşkence û tûnekirinê ya li ser Rêberê me re edî dibêje bisekine. Ji neçareseriya pirsgirêka Kurd re dibêje “ Edî Bes e”, ji pêkanînên ku navaroka xwe dijî gelê Kurd e û li dijî gelê Kurd xwediyê taybetmendiya heqaret û qirin getilkirinêye re dibêje “Êdî Bes e”.  Ji helwestên û sekinên ku vê nabînin, fêmnakin, dibînin lê ji bo berjewendiyên xwe yên aborî yên erzan, ji bo berjewendiyên xwe yên siyasî neditî xwe didin nîşan re dibeje “Êdî Bes e”. Van napejirîne, (red ediyor) hêrsa wî, reaksiyona wî ji vê derê tê. Me ev hêrs di hemû pîrozbahi û mîtîngên ku li hemû bajarên Kurdistana bakûr de çêbûne de, di destpêkê de jî di pîrozbahiyên li Amed ê çêbûne de dît in. Me di hêrsa gelê derveyî welêt de dît, me di helwesta wî de dît. Disa me di civînên,  pîrozbahiyên,  mîtîngên Kurdistana başûrê rojava de di serî de jî yên di qadên din de jî dît. Bi vê rengê em dikarin bêjin em weke tevger û gel bi asteke rastiya salê de têgihiştî, xwediyê erk û berpirsyartiyên xwe derketînê de hîn cîdî ketine sala 30. a PKK’ê, em di xwestek û biryara sala 30. anîna rewşa sala xebat û têkoşîneke mezintir de ne.  

A niha weke mîladî jî em li bervî saleke nû ve diçin. Em nêzî dawiya sala 2007’an dibin, em dê bikevin saleke nû sala mîladî ya 2008’an. Di vê çarçoveyê de em di hewldana nirxandin, nîqaşkirina salê, bi encama wê ve nirxandina pratîka sala bihorî û fêmkirin, naskirin, plansazkirina saleke nû de ne. Weke gel, weke tevger wisa ye, di me de ev rewş biekê di nava hev de derbaz dibe. Sala partiyê, sala mîladî dibin yek. Lewre pevajoya nirxandina salê berdewam dike. Em hewl didin tiştên ku di sala 29. a PKK’ê sala milada 2007’an de hatine kirin, sedemên wê bi encamên wê ve binirxînin û waneyên (ders) wê derbixînin. Li ser vê bingehê jî em hewl didin ku 30. sala PKK’ê disa mîlada sala 2008’ê hîn baştir fêm bikin, xwe li gorî rastiyên vê salê ji nû ve bibîryarbikin û plazsazbikin. Di vê çarçoveyê de ji bo em sala nû ya ku em dikevinê ango 30. sala partiyê, sala 2008’an dê çawa be, dê li tê de pêşketinên çawa bên jiyîn, rewşa heyî dibetiyên (olasılık) kîjan pêşketinan dijî fêmbikin, jihev derxînin, li gorî wê em perspektîf û plan çêbikin divê em baş li encamên sala bihorî binêrin. Pêdivî heye ku em lekolîna pratîka sala bihorî ji bo hemû xebatan bikin. Disa dema em dikevin sala nû, divê em rewşa leşkerî, polîtîk a hatiye jiyîn baş, kûr, bi teşeyek hîn nezî rastiyê tehlîl bikin, em pêşketinên awarte, êrîşên polîtîk ên hêzên cûrbecûr pir rast ji hev derxînin. Di bingeha van de jî bi temaşekirina hêza gel û tevgera xwe ve divê em çi bikin bernama xwe de, em dê çawa van bikin bi kijan rêbazê ve, bi kîjan şêwaz û di nava kîjan wextê de em dê derbazî pratîkê bikin baş binirxînin. Biryarkirin û plansazkirina sala nû ya rast û hîn nêzîkê rastiyêye tenê dikare li ser bingeh û nirxandina vê nêzîkbûnê ve çêbibe.

A niha dema em di vê çarçoveyê de temaşe dikin jixwe em di nava pêvajoya agirbesta yekalî ya 5. de ketine 30. sala PKK’ê û sala nû ya 2007’ê. Ev rewş tê zanîn, Tevgera me ya Azadiyê piştî dîroka 1’e Cotmeha 2006’an ve li ser daxwaziya hêzên cûrbecûr û li ser bangawaziya Rêber APO, pêvajoya agirbesta yekalî ya 5. îlan kiribû. Me sala nû li ser bingeha agirbestê, danemeşandina xebatên bîrdozî, polîtîk, rêxistinî yên pêwîst dikir ve pêşwazî kir. Di sala 29. a PKK’ê de me xwes li ser vê bingehê xebatên hîn biberferehtir û bi encamtir bidin meşandin. Me pêşdît (öngörü) ku sala 2007’an li ser bingeha agirbestê bînin rewşa destpêka pêşketinên nû, vebûnên (açılım) nû ên polîtîk.  Bêguman em weke tevger di vê mijarê de lihevkirî (tutarlı) bûn, bi bîryarbûn, bi bawerbûn. Em ji bo pêşketinên nû, ji bo çêbûna rewşa sîyasî ya nû amedebûn. Lê em ne di asteke bê xem, rastiyên heyî nebînin, xwe bi nêzîkbûnên xiyalî re tijîkirî de bûn. Jiber her çend di destpêkê de DYE, YE (AB), pir rêveberên sazî û avahîsaziyên cûrbecûr ên Kurdistana Başur heta partiya îqtîdar a Tirkiyê bangawazî kiribin jî dîsa jî ne diyarbû ku ew çiqas cîdî bûn, yên bangawazî kirine çiqas lihevkirî (tutarlı) bûn û li ser vê bingehê em di zanebûnê de bûn ku ev pevajo tenê bi xwestek û bi hêza me naçe serkeftinê. Yên bangawazî kirin di hejmar de zêde bin jî, mijara dê çiqas lihevkirî (tutarlı) bin ne diyarbû û di vê hêlê de em hişyar bûn ku nekevin rewşeke xeyalperest. Ji bo em agirbestê di asta stratejîk de bibin serkeftinê bi hewldan û xwesteka xwe re, me hewla neketina xeyal û xapandinên ku dê teqez ev pêvajo xwe bi xwe pêşve bie da. Ji ber wê çendê bêguman rewşa me ya bi agirbesta pencemîn re textîkekê bikin nebû. Nêzîkbûna Reber APO jî, ya tevgera me jî bixwestek, bi lihevkirî bû. Ji bo agirbesta pêncemîn encam bide bi bîryar bû. Rêber APO agirbesta yekalî ya pêncemîn ji bo pirsgirêka Kurd demokratîk, aştiyane bê çareserkirin weke şansek, firsendek dawî, da naskirin. Ji bo encamek wisa bê girtin me bixwestek û kedeke mezin ve agirbest îlan kir û me xwest em pêvajoyê li ser vê bingehê rêve bibin. Bi kinasî me serkeftina stratejîk pêşdît, lê me xwe ji bo rewşake ku sedemên derveyî ked û insiyatîfa me yên ku encamek wisa re rê nevekin re hertim amede kiribû. Ji bo em qezencên polîtîk, textîk ên pêwîst dikin bi dest bixin, bigihijin encaman me ked da. Di encam de yekcar yên ku ji bo agirbestê bangawazî kirine di pêvajoya agirbestê de hatin ceribandin. Me asta yên ku bi pirsgirêka Kurd re eleqeder in, xwe eleqeder didin nîşan herî kêm di sala 2007’ê de li ku dera çareseriya pirsgirêkê de ne bi awayek eşkere dîtin.

Di serî de me helwesta DYE’ê zelal derxiste holê. Me rastiya rewşa DYE’ê ya tê de dijî derxiste holê, ger xizmet ji berjewendiyên wî re bike dê bixwaze pevçûnan bide sekinandin, lê derveyî vê xwestek û keda wî nîne bikeve helwestekê da çareseriya pirsgirêka Kurd weke nêzîkbûneke polîtîk bide nîşandin. Her çend rêveberiya Başûrê Kurdistanê ji bo çareseriya Kurd dixwaze gav bên avêtin jî lê me derxiste holê ku hêza wî têra nake ku di vê mijarê de hinde pêşketinan bi afirîne. Disa di heman teşeyê de me dît ku di destpêkê de PCD (DTP), rêxistin û avasaziyên demokratîk ên Kurd dîsa devdorên rewşenbîr û demokratîk ên Tirkiyê jî ne xwediyê hêzin ku ji bo çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd pêvajoyeke polîtîk bidin çêkirin, pêşde bibin. Li gel vê me rastiya AKP’ê ya dest diavêje hemû dibetiyên (olasılık) bi rastî takeger, feydeker, berjewendperez, xapandok, lê di nava nêzîkbûna rantperez de dixwaze tevahiya van li gorî berjewendiyên îqtîdara xwe bide karanîn me derxiste holê. Di vê çarçoveyê de jixwe saziya fermandarê giştî yê Tirkiyê, yê di bingeh de Tirkiyê dide meşandin hin destpêkê heya niha rastiya agirbestê qet nepejirandiye, red kirye. Berovajiyê vê ji mayîna me ya pêvajoya agirbesta yekalî de sûd girtiye, ji bo plansaziya xwe ya tunekirin û tasfiye kirinê pir milan de bibe serkeftinê xwest êrîşên xwe hîn zêdetir pêşbixîne û bide meşandin.  

Hîn rastir ji bo plansaziya xwe ya tunekirin û tasfiya PKK’ê ya di destpêka havîna 2006’an ve hatiye çêkirin bibe serkeftinê fermandarê giştî yê Tirkiyê bi hikimeta AKP’ê jî kirina nav de û dana meşandinê re kete nava hewldan û meşandina her cûreyên êrîş an. Piyekê vê plansaziya tunekirin û tasfiyegeriyê yê herî girîng pêvajoya tunekirinê ya di çarçovaya jehirkirina kronîk a Rêber APO bû, me ev pêvajo di vê demê de derxiste derve. Me dît ku plana tunekirin û tasfiya PKK’ê, heman wek plansazkirina komploya 9’ê Cotmeha 1998’ê destpêkê tunekirina Rêeber APO hedef dike, dike nava xwe. Serokê fermandarê giştî yê Tirkiyê dema li dijî agirbestê êrîşên tunekirin û tasfiyegeriyê dida lezkirin, wê demê dixwast pêvajoya ku daye destpêkirin bigihîne encamê. Jixwe di hindirê vê demê de di çarçoveya tiştên ku me derxistine derve,  di çarçoveya agahiyên me girtine, me di derbarê Rêber APO ev bûyera jehirkirina kronîk aşkere kir. 1’ê Adara 2007’ê de me ji raya giştî re daxûyanî dan, me şermezar kirin pêşxist, lîstokên ku veşartî dihatin lîskandin me xwest bi vê teşeyê ve xera bikin. Li gel vê me hem pêvajoyeke baş dîtin û fêmkirina weke em tevger û gel di nava gefeke tunekirinek çawa dene jiyankir. Hem jî me hewl da ku em vê rewşê li pêşiya hemû mirovahiyê şermezar bikin, li dijî vê êrîşa hovane ji bo em têkoşîna xwe bilindbikin, kedeke bi plansaz pêşbixînin em di nava hewldaneke mezin de bûn.

  Pir eşkere bû piyê plana tunekirin û tasfiye kirina PKK’ê, ya di milê Rêvebera Tirkiyê ve di sala 2006’an hatiye çêkirin û xwesteka vê gihandina serkeftinê êrîş, operasyonên di derbarê gerîlayan de bû. Tevî agirbestê û dîsa tevî mercên zivistanê fermandarê giştî yê Tirkiyê, di derbarê gerîla de operasyonên xwe di tevahî eyaletên Kurdistana bakur de karanîna tevahî derfet û amûran ve dana meşandinê dûr nema. Operasyonên xwe bê navber di tevahî zivistanê li Dersîmê, Amedê, Erzûrimê, Garzanê, Botanê, Zagrosê, Serhadê da meşandin. Ji bo komeke biûk a gerîla bibîne, tune bike her cûre derfet seferber kir, serî tevahî rêbazan da. Ne got berf e, zivistan e, artêş seferber kir. Bi vê re jî xwe têr nedît di Sibata 2007’ê de bi girtina pir qadan, ji Kurdistanê re hîn zêdetir hêz sewq kirinê re edeta xwest li dijî gerîla sefera tunekirinê pêşbixîne. Ji hemû qadên stratejîk ên kurdistana bakur de di serî de Botan Zagrosan de hêzên leşkerî yên nû cîhkir. Hêzê xwe yê heyî bi vê têşeyê bi zêdekirinê re xwest li ser coxrafya çavdêriyeke mezin bide çêkirin. Xwe spartina vê ve xwest operasyonên xwe bigihîne serkeftinê. Bi vê re jî xwe têr nedît, derket holê li ser Kurdistana başûr jî di plan û amedekariya operasyonê de ye. Li dijî tevahî van êrîşan jî gerîla di nava berxwedaniyekê de bû. Her çend em hinde windahiyan bidin jî, lê tevî hewldan û erîşên xwe artêşa Tirk bi hedefa xwe ya gerîla di rewşeke girande perçiqandin û darbekirinê ve anîna rewşa helandinê nikarî pêkbîne. Gerîla li dijî tevahî êrîşan berxwe da, li ser bingeha berdêl danînê berxwedan pêşxistinê ve ev êrîş şikand, vale derxist. Hedefa gerîla helandin û perçiqandinê bêserkeftin hişt. Dîsa plan û amedekariyê operasyonên di derbarê Kurdistana başûr bêserkeftî hat heliştin. Helbet di vê de rista berxwedaniya gerîla, mayîna tevgera me di pêvajoya agirbesta yekalî de hebû. Me encama herî girîng a siyasî ya pêkanîna agirbesta yekalî ya pêncemîn di vir de dît. Me operasyonên leşkerî yên di derbarê Kurdistana başûr ku Tirkiyê dixwest di Gûlana 2007’ê de pêşbixîne vale derxist. Li ser vê bingehê tevahî hêzên ku bi Kurdistana başûr ve eleqeder in ev daxwaziya operasyona Tirkiyê neyînî pêşwazî kirin. Kinasî rêveberiya Tirkiyê ji ber nikarî mercên xwe yên siyasî leşkerî çêbike, ji ber wê nikarî operasyona Kurdistana başûr a plan dikir çêbike. Di encam de hikimet, fermandarê giştî  xwestin vê neserkeftinê li ser hev fatûre bikin û bavêjin ser hev. Fermandarê giştî got “bila hikimet ferman bide ez dê bikim”. Hikimet got “ raye/erk di leşker de ye”. Kinasî xwestin bavêjin ser hev lê di rastiyê de jiber dîtin mercên siyasî û leşkerî yên vê operasyona ku nehatiye çêkirin ger di milê Tirkiyê de yekalî bê meşandin dê neserkeftî be, dê nikarîn bikevin pratîkek wisa. Hewl dan ku encamên wê yê neserkeftî jî bi teşeyek wisa li ser hev fatûre bikin.

Lingên din ê tunekirina bi plan, êrîşên tasfiyekirinê hebûn. Di derbarê gel de zextên wan zêde bûn, li ser saziyên demokratîk siyasî yên Kurd zext, girtinên wan pêşdiket. Kinasî li ser siyaseta demokratîk jî, li ser sazî û avahîsaziyên demokratîk siyasî û çandî jî rêveberiya Tirkiyê bi teşeya zextek tûnd, girtin û dana cezakirina operasyonek da meşandin. Li dijî vê tevahî hêzên demokratîk, sazî û avahîsazi di nava berxwedanek girîng de bûn. Zext hembêz kirin, li dijî qedexeyan berxwe dan. Ew hêzên inkarger û tuneker çi qedexe kirin, çi suçdar kirin, bi van suçan de israr kirin, rêxistin kirina wan suçan berdewam kirin û bi berxwedaniyek, wêrekiyek, canfedakariyek mezin ve hewl dan ku ew zextên armanca xwe li ser gel pasîfîkasyonê dana afirandin, dana helandinê vale derxin. Bi vê re di derbarê binesaziya rêxistina me jî, êrîşên rêveberiya Tirkiyê pir çêbûn. Di hindir de û di derve de ketin hindirê afirandina komplogeriyan, xebatên sîxûrtiyê pêşxistin. Ji bo rêveberiya rêxistina me derbe bike, parçe û lewaz bike dîsa ji bo otorîteriya rêveber a li ser gel û tevgerê lewaz bike bi karanîna amûrên propaxandeyê jî, dana meşandina şerê derûnî jî di hindirê her cûreyên êrîşê de bûn. Li dijî vana jî berxwedaniyek girîng hate berdewam kirin. Lêgerînên komploger, xebatên sîxûrkirinê vale hat derxistin. Wekî ev vale hat derxistin jixwe şerê derûnî di mile tevgera me de hat şermezarkirin û vale derxistin. Her wiha tevgera me hewldanên rêveberiya Tirkiyê di milekê de di nava pêvajoya agirbesta yek alî ya zivistana 2006-2007’ê û di bihara 2007’ê de, di milekê de xebatên wî yên ji bo serkeftina stratejîk a agirbestê, di mile din de jî pêkanînên êrîşên wî yên bi armanca ji darhola agirbestê sûd bigre û tevgera me tûne bike û tasfiye bike kete nava berxwedaniyek pircûre. Pêvajoyek girîng bû, pêvajoya berxwedaniyê bû. Li gorî me encamên cîdî hatin girtin. Jixwe bi têkoşînek, berxwedaniyek mezin ve ev êrîş vale hatin derxistin. Li ser bingeha bi dehan şehîd dayîne encex me karî pêşketina van êrîşên tunekirin armanc dikir vale derxistinê û neserkeftî hêliştinê bigrin.

Di encam de plansaziya tunekirin û tasfiye kirina PKK’ê ya di bihara 2006’ê de û di destpêka havînê de hatiye çêkirin di nava pêvajoya agirbesta yekalî de, bi xwe spartina berxwedaniya tevger û gelê me ve vale hat derxistin û neserkeftî hat hiştin. Dema hatin destpêka havîna 2007’ê, dema pêvajoya wê ya salekê tijî bû derket holê plansazî serkeftin qezenc nekirye, vale hatiye derxistin, PKK roj bi roj xwe dirêxîne, hîn zêdetir xwe pêşdixîne û têkoşîna xwe dide berdewamkirin. Ev pêşketineke girîng bû. Pêşketinek cîdî bû ku xwediyê encamek siyasî, leşkerî bû.  Dema me di vê pêvajoya agirbestê de ji bo serkeftina stratejîk milekê ked dida û dîsa dijî êrîşên xwediyê armanca tunekirinê berxwe dida, di milê din de jî me xwebatên xwe yên bîrdozî, rêxistinî yên pêwîst dikir dida meşandin. Bi armanca fêmkirina pêvajoyê, xwe ji pêvajoyên nû yên têkoşînê re amedekirinê di her qaden de civîn hatin çêkirin. Me perwerde dan meşandin, em di nava nîqaşan de bûn. Me hewl da xwe di asta qadrotîyê, rêxistinê bi vê rengê amede bikin. Bi vê re me civînên ku pêvajoyên nû nîqaş dike, bibîryar dike, biplansaz dike û girê dide jî çêkirin. HPG dawiya Çile ya 2007’an, di destpêka Sibatê de Konferansa xwe 4. çêkir. Wekî di Konferansê de encamên pêvajoya du salên bihorî hat nirxandin, danesîn (tanımlama) kirina pêşketinên bi agirbestê re derketiye hole ve, encamên awarte yên agirbestê, li ser vê bingehê hewl da li gorî pêşketinên ku derkevin hole polîtîkayên partiya me bi şopîne, biespandine (tespît) û bibiryar bike. Di bingeha van nirxandinan de xwe ji nû ve bibîryar kir, plan kir. Xwe ji nû ve rêkûpêk kir, xwe rêxist. Kinasî li ser bingeha nîqaşek, nirxandinek, rexne kirin û rexne li xwe vegerandinêk (özeleştiri) berfereh de, weke ku HPG anî rewşeke ji encamên, waneyên polîtîk ên pêvajoya borî tecrûbe derxistî,  anî pêvajoyek nû heman demê de anî rewşeke ku xwe li gorî pêşketinên awartê yên piştî pêvajoya agirbestê, ku dê têkoşîneke her cûrên bide meşandin û bi vê rengê xwe ji têkoşîneke nû re, bi bîryarbûn, planbûn û rêxistînbûnê ke nû re amede bike. Ev xebatek girîng bû. Ger bê baldar (dikkat) kirin hêza motora Tevgera Azadiya me gerîla ye, nîvê zivistanê de HPG bi serkeftî çêkirina konferansa xwe ve, xwe bi vê teşeyê nûkirin û xwe ji pêvajoya têkoşîna nû re anîna rewşa amedeyî, di her hêlê de kirina xebatên xwe yên amedekariyê, ji bo tevahî tevgera me ya azadiyê, jixwe ji bo bi serkeftî pêşwazîkirina pêvajoya pêşiya me avantajek girîng bû. Jixwe encamên wê jî wisa bû ango bi xûşikandek(sürükleyici) bû. Bere wê li dijî tevahî êrîşan amede bû û di êrîşen pişt re çêbûne de jî hertim zanî ku ji bo berxwedaniyê bibe pêşeng.  

Dîsa di dawiya biharê de 5. lijne (kurul) ya giştî ya Kongra Gel lihev cîvîn. 5. lijneya giştî ya Kongra Gel jî pêşketin û encamên pêvajoya agirbesta yekalî ya 5. nirxand. Bi nirxandina nêzîkbûnên hêzên cûrbecûr ji agirbestê re, polîtîkayên tevgera me bişopîne çespand. Bi vê re wekî bi nirxandina tiştên ku bi agirbestê re hatine kirin û qezencên hatine destxistin re, bi dîtina tiştên ku ne hatine kirin, ne hatine meşandin di milê çareseriya pirgirêka Kurd de divê di mijara têkoşîna azadî û demokrasiyê çawa bê pêşxistin de biryar û plansaziyên pêwîst dikir pêk anî. Ev jî tê wateya ku em weke gel xwe ji pêvajoya têkoşîna nû re hem di asta hizrî, rêxistînî de hem jî xwe di asta pratîk, biryar û plan de bînin rewşa amedekirinê. Bi van re jî rêxistinên me yên jin û ciwanan di destpêkê de pir rêxistin, sazî û avahîsaziyên demokratîk heyetên xwe yên erkdar civandin, konferans, kongre yên xwe çêkirin. Bi nirxandina paşerojê re xwe ji pêvajoya nû re amede kirin. Kinasî weke tevgera azadiya giştî di pêvajoya agirbestê de dema me di milekê de ji bo serkeftina stratejîk a agirbestê ked dida û li dijî êrîşên tuneker berxwedan didomand, di milê din de jî em di çêkirina civînên rêxistinî de ku ev civîn nûkirina tevgerê, nûkirina biryarbûnê pêktînin de serkeftin. Bi vê rengî pergala tevgera me KCK xwe bi hemû sazî û avahîsaziyên xwe ve nûkirina xwe, ji nû ve bibîryar- plansazkirina xwe ve xwe anî hêzeke ku li dijî tevahî êrîşan têkoşîn bike, li berxwe bide. Bê guman ev jî pêşketineke girîng bû. Di milekê de bi berxwedaniyê ve vale derxistina êrîşên armanca wan tunekirine, di milê din de jî tevger bi cîvînên rêxistinî yên hatine çekirin ve di milê rêxistinî û pratîk de xwe anîna rewşa têkoşînê jixwe li hemberî pêvajo me anî rewşa hîn bi hêz û xurtir. Lewre bersiva agirbestê bi awayek erenî nehatiye dayîn, pêvajoya agirbestê ne gihiştiye encamek serkeftî berovaji di dawiya meha Gûlanê de artêşa Tirk êrîşên xwe bi armanca tunekirinê daye zêdekirin, di destpêka Pûşper/Hezîranê de pêvçûn her ku çû xurt bûn, tûnd bilind bûn.

Li dijî êrîşên artêşa Tirk berxwedaniya gerîla ya dibin xeta paraztina rewa ya dide meşandin û ev jî asteke mezin de tevahî rojava siyasî bandor dike, qezenc kirye. Berxwedaniya serkeftî ya gerîla ya di tevahî qadan de heya qadên Dersîm, Botan, Zagrosan li dijî operasyonên ku tên pêşxistin dide meşandin, hate rewşa tevahî rojava Tirkiyê bandor dike û dide meşandin. A niha di vir de bandorên encamên rêveberiya Tirkiya ku bersivek erênî ne daye agirbesta 5. berovajiyê vê xwestiye pêvajoya agirbestê bi armanca tasfiye bikar bîne û planên êrîşên tunekirin û tasfiyekeriyê bi awayek tûnd dide meşandin, di êrîşan de neserkeftinê wî derdikeve holê. Ango di destpêka Pûşberê de lêhûrbûna (yoğunlaşma) têkoşîna sîyasî, leşkerî da nîşan ku êrîşên tunekirin û tasfiyekirinê yên di milê rêveberiya Tirkiyê de hatine plansazkirin neserkeftî hatine hêliştin, rêveberiya Tirkiyê ketiye rewşeke ku di pirsgirêka Kurd de, li dijî PKK’ê bê polîtîkaye û bê textîk e. Vê bi teşeyek cîdî siyaseta Tirkiyê hejand. Fermandarê giştî yê Tirkiyê jî ji bo van pêşketina kete guman û tirseke pir mezin. Bi rewşa çavdêrî windakirin, kontrol ji dest berdan lewre ji pêşketinan re nehekim bûnê re hate rû bi rû. Me bandoriya vê rewşê herî eşkere di hilbijartinên Serok Komar de dît. Ev pêşketin hilbijartinên Serok Komartiyê zivirand aloziyeke cîdî. Ev rewş hem asta Serok Komar de, hem asta fermandarê giştî de, hem jî di mile heyetên erkdar ên rêvebirên dewletê yên din de pir bi eşkere îtîraf kirin. Gotin rejîma Komarê di nava aloziyê de ye. Sedema ve aloziyê, sedema ku hilbijartina Serok Komartiyê di vê derecê de bi pevçûn derbaz bibe û bizivire aloziyê neserkeftina plansaziya tunekirin û tasfiyekirina PKK’ê bû. Lewre inkar kirina Kurdê ku ev pirgirêk pirsgirêka Tirkiyê ya herî bingehîn, ya herî stratejîk bû û di serna xwe ya tunekirinê ya li dijî PKK’ê ketina rewşa bê plan, bê polîtîka bû. Di vê rewşê de rêveberiya Tirkiyê têkoşîneke cîdî ya navxweyî jiyan kir. Di rastiyê de wateya bingehîn a wê têkoşînê, wateya bingehîn a hilbijartina Serok Komar bizivire aloziyê lêgerîneke dibingeha stratejiya tûnekirin û inkarkirina Kurd pêşdibîne de îtîfaqeke rêveberiya nû dana avakirin bû. Di vê mijarê de helbet tevahî pêvajo fermandarê giştî meşand. Muxtiraya 27’ê Nîsanê tê zanîn,  gelê Kurd tevahî dijmin îlan kirinê ve di rastiyê de bi teşeyek cîdî gef ji AKP’ê re da xwarin. Ji AKP’ê re gef dan xwarin ger lihevkirin neke, ger di polîtîka û têkoşîna Kurdan de bi fermandarê giştî re nebe yek dê AKP‘ê jî dijmin îlan bikin.

Di encama vê de tê zanîn, di Dolmabexçê de hevdîtina Yaşar Buyukanit- Tayîp Erdoxan çêbû. Di vê hevdîtinê de lihevkirinek nû çêbû, îtîfaqeke nû hat avakirin. Rêqezên vê lihevkirinê yên bingehîn hatin avakirin. Hîn di wê demê de diyarbû ku ev çibû û piştî wê pêvajoyê jî pir aşkere hat dîtin. Ev lihevkirin ser bingeha nûkirin û domandina plansaziya tunekirin û tasfiya PKK’ê hat çêkirin. AKP ji pêkanîna vê polîtîkayê re hate qeyl kirin û li beramberê vê jî fermandarê giştî, ji nû de bûna îqtîra AKP’ê pejirand. Bi vê rengê nûbûna rêvebirê Tirkiye, li ser bingeha îtîfaqa AKP û fermandarê giştî rêveberiya Tirkiyê ji nû ve hat çêkirin. Jixwe saziyên wek dadgeha destûra bingehîn bi xistina jiyanê ve, xwestin alozî bi hilbijartinek nû ve derbaz bikin. Pêşiya pêşketinêke wisa bibîryara dadgehê hat vekirin. Kinasî li ser bingeha lihevkirina AKP-fermandarê giştî bi armanca ji nû de plansaziya tunekirin û tasfiya PKK’ê dana meşandinê kirin biryar rêvebereke nû bê çekirin, ketin nava pêvajoyeke wisa. Li ser vê bingehê hilbijartina zû ya 22’ê Tîrmehê kete rojevê. Sedema bingehîn a hilbijartina wextel zû de dana çêkirinê ev bû. Ango em dizanin ku rêveberiya AKP ne di inyeta hilbijartina zû dana çêkirinê de bû. Tevî tevahî nîqaşan dida diyarkirin ku dê hilbijartin di wextê xwe de çêbibe lê tevî van teahut/ lixwegirtina neçar ma ku hilbijartina 22 Tîrmehê de çêbike, ango neçar ma ku hilbijartina bigre wextek herî zû. Jixwe tişta ku AKP ji vê re neçar kirye aloziya di pêvajoya hilbijartinên Serok Komar de bû. Di bin aloziyeke wisa de jî neserkeftina plansaziya tûnekirin û tasfiyekirina PKK’ê ya di destpêka bihara 2006’an hatiye çêkirin diraza. Divê em vê baş bizanibin. Nexwe têkoşîn, xebatên ku me li ser bingeha agirbestê dane meşandin, dîsa berxwedaniyên ku me di Gûlan û Pûşbera 2007’ê pêşxistine risteke girîng lîstine. Rê li ber pêşketinên siyasî vekirye. Encamên ku siyaseta Tirkiyê di bingehda daye hejandin, aloziya reveberiyek Tirkiyê cîdî daye afirandin derxististiye holê. Divê em van rastiyan baş bibînin, bizanin, fêm bikin. Divê em li vir binêrin û bibînin ku pêvajoya agirbesta pêncemîn çi encam daye afirandin. Bê guman wekî ku di destpêkê de dihat hedef girtin di aliye çareseriya demokratîk, aştiyane ya pirsgirêka Kurd rê li ber pêşketineke stratejîk nevekir. Lê ger bi hişyar bê nêrin di warê textîkî de rê li ber pêşveçûna tevgera me ya azadiyê vekir, di bingehde jî bi vale derxistina plansaziya tûnekirin, tasfiyekirina PKK’ê ya di havîna 2006’an hatiye çêkirinê, neserkeftî hêliştinê ve rê li ber encamek siyasî, leşkerî vekir. Ev encam jî girîng e, cîdî ye. Dive em çi aliyan de biûk nekin, neserkeftî hiştina plansaziya tunekirin, tasfiye kirine, vale derxistina wî girîng e, divê em vê bibînîn. 

A niha di pêvajoya pişt re dema hilbijartinên 22 Tîrmehê hate rojevê, ev bi lihevkirina APK- fermandarê giştî çê bû û di rastiyê de jî biekê berê wê li bervî pêkhatina formîlîta kar bû. jiber rêvebira AKP’ê, Serokatiya fermandarê giştî jixwe lihevhatibûn û îtîfaqa rêvebiriya nû afirandibûn. Rêgezên ve yên bingehîn hatibûn diyarkirin. Dawiyê de ji pirsyarên dê ev rêveber bi kî ve pêkbê, dê meclîs bi kijan şexsan ve şekil bigre, şeklê rêkûpêkirina rêveber û bernameya hikimetê dê çawa be re bersiv dayîn dima. Hilbijartinên 22 Tîrmehê ji bo temamkirina van formalîteyan çêbû.  Di vê mijarê de ji lihevkirina AKP’ê- fermandarê gîştî re hêviyên mezin hatin girêdan. Di rastiyê de bi avakirina rêvebereke cîdî ve dixwestin plansaziya nû ya tunekirin, tasfiye kirinê li ser vê bingehê bidin meşandin. Di hesabên wan de bi teşeyek bê qûsûr afirandina meclîsê û di meclisê de hikimeta ku AKP tê de xwe dispêre piranîtiyê sazkirin bû. Qismekê ve pêk anîn lê di vê eniyê de jî hertişt li gorî xwesteka wan neçû. Dema hilbijartina zû kete rojevê têkoşîna ku di destpêka Pûşberê de pêşketiye me xwest li gorî taybetmendiyên hilbijartina zû bînin rewşeke gûncav. Me textîkên xwe li gorî wê diyar kir, her çend me di cîvînên xwe yên berê wê de bi awayek berfereh nîqaş kiribin û biryarên nû girtibin, pêvajoya paraztina pasîf bi dawî anîbe, pêvajoya paraztina aktîf dabe destpê kirin jî wekî hilbijartinên 22 Tirmehê xistin rojevê, wê demê divê em li gorî pêvajoya hilbijartinê, li gorî gûncavbûna wê polîtîkayekê bişopînin û em di hindirê nêzîkatiyêk textîk a têkoşîna polîtîk derdixe pêş de bin. Di encam de tevgera me polîtîkayek wisa da diyarkirin û da meşandin. Ev girîng bû, her çend ji bo me bi taybetî jî di qadên leşkerî de hinde zehmetî derdixîne holê jî lê ji bo gele me xwestekên xwe yên polîtîk bide pêş, ji bo em jî ji vê pêvajoya têkoşîna polîtîk a ketiye rojeve re tevlîbûnekê çêbikin û wê rêgezê bidin nîşan, bersivekê bidin çekirin girîng bû. Di encam de ev hatin pêkanîn û di encam de herçend ne wekî dihat xwestin jî di asta dana çêkirina komekê ve berendamên demokrat, walatparêz ên serbixwe ketin meclîs e.  Ji bo demokrasiya Tirkiyê dîsa ji bo tevgera azadiya Kurd destxistina encamek hilbijartinek wisa serkeftineke qismî îfade dikir. Asteke girîng a siyasî bû, divê ev neye biûk kirin. Di rastiyê de divya bû serkeftinek hîn cûda çêbûba. Encam lewaz man,  sedemê van di pir cîvîn, nîqaşan de hatin nirxandin û qasî pêwîst didît rexne- rexne li xwe vegerandin hatin kirin. Lê di asta heyîde çêkirina komekê, vê komê xistina MNYTê (TBMM) ji bo siyaseta demokratîk dîsa ji bo pêşketina tevgera azadî û demokratîk a Kurd gaveke girîng a siyasî îfade kir. Divê em vê wisa bibînin, fêmbikin.

Di encam de hesap û plansaziyên lihevkirina AKP- fermandarê giştî di pîvaneke girîng de xera kir. Dema Tayîp Erdoxan û Yaşar Buyukanit îtîfaq dikirin herçend îhtîmala dê hindek hêzên mihalîf bikevin meclîsê dikirin jî lê îhtîmal nedidan ku dê hêzên demokratîk, PCD (DTP) bikeve meclîs ê. Hîn rastir di hevdîtinên Dolmabexçe de bîryar girtibûn ji bo pêşîya vê ihtimale bigrin tedbîrên pêwîst bigrin. Encam de bi xwe spartina vê re pêşiya hilbijartinên PCD hat girtin, mercên hilbijartina serbixwe hatin dengaf kirin. Dîsa xwestin bi alîkarî dayîna AKP’ê ve edeta tevahî partî bi AKP’ê ve yek kirinê ve, dewlet her hêlêde alîkarî bide AKP’ê, di Kurdistanê de pêşiya hilbijartinên serbixwe bê girtin, pêşiya ketina PCD a meclîsê bê astenk kirin. Lê tevî vana avakirina PCD a komekê û ketina meclîsê hemû plansazî û lîstok xerakir. Di rastiyê de cihê ku cara yekem darbe li plansaziya tunekirin û tasfiyekirina PKK’ê ya nû ya li Dolmabexçeyê hatiyê çêkirin daye encamên hilbijartinê bû. Kûna ku yekemîn car di wê plansaziyê de vebûy bi ketina koma PCD ji meclîsê re çêbû. Ev rastiyek e. Di encam de nerazîbûnên ji vê çêbûne di her firsendê de hem fermandarê giştî, hem jî hikimeta AKP’ê tîna ziman.

AKP, hewl dide PCD bike rewşeke bi PKK’ê re bikeve nava pevçûnan. Fermandarê giştî hertim dibin zext û gefan de dihêle. Li dijî PCD polîs, îstîxbarat, medya şerekê mezin dide meşandin. Vê jî bes nabînin, dema encam nagirin vê carê hiqûqê dixin devrê.  Bîryara doza girtina PCD hatiye girtin, hewlên hem girtina koma meclîs hem jî girtina PCD, bi rêgezên hiqûqî bêbandor kirin didin domandin. Di encam de diyar dibe encamên hilbijartinê têgeha netew-dewlet a despotîk a ku xwe dispêre siyaseta inkar û tûnekirinê tangav kiryê û darbe kirye. Ev encam pîştî hilbijartina her çend rewş ji bo hêzên inkarger û tûneker wisa nebejî, lê ketina koma PCD li meclîsê, hilbijartinên 22 Tîrmehê ji bo Tirkiyê firsendek, şansek da çêkirin. Bi rastî jî di rewşa demokratbûna Tirkiyê, xwestaka wî ya pirsgirêkê bi rêgezên demokratîk ve çareserbike de encamên hilbijartinê hejmara (aritmetik) herî guncav derxiste holê. jixwe di Kurdistanê de sazbûna komek meclîs a bi reyên gel û di çarçoveya zagonî de hatine hilbijartin, ji bo çareseriya pirsgirêka Kurd a demokratîk, aştiyane avakirina mixatabek Kurd nîşanî pêşketinek girîng dikir. Ger di Tirkiyê de zihniyeta demokratîk, hêzên çareseriya demokratîk bi bandor ban dê Tirkiye bi xwe spartina van encaman re di milê demokratîkbûnê de û di milê bi rêgezên demokratîk çareserkirina pirsgirêkên xwe de pêşveçûba. Mercên vê, derfet û firsendên vê bi encamên hilbijartinê ve hatibûn afirandin. Lê em dizanin, îtîfaqa lihevkirina Tayîp Erdoxan- Yaşar Buyukanit di çarçovaya berovajiyê vê de ye. Ne di çarçoveya demokratîk kirina Tirkiyê, bi demokratîk çareserkirina pirsgirêka ye, di çarçoveya bi rêgezên nû tunekirin û inkarkirina li ser Kurdistanê dane berdewam kirinê de ye. Li ser vê bingehê lihevkirin hatiye çêkirin, îtîfaq li ser vê esasê hatiye çêkirin û di rastiyê de bi pêşxistina şerê qirêj, şerê taybet ve tunekirina PKK hatiye pêşdîtin. Dema rêgezên îtîfaqê wisa bûn baş pêşwazîkirina ketina koma PCD di meclîsê derneketiye holê berovajî ji vêencamê  nerehetbûnên mezin çêbûne û bi vê re zext dane meşandin, li ser vê bingehê di encama hilbijartinê de li dijî Tevgera azadî û demokrasiya Kurd, li dijî demokratbûna Tirkiyê êrîşên ku plansaziyeke tunekirin û tasfiyekirinê hembêz dike pêşxistin.

Piştî hilbijartinan hilbijartina Serok komar pêkhatiye, piştî meclîs hatiye rêxistinkirin hikimet hatiye avakirin şûnde di aliyê aborî, siyasî, leşkerî, bîrdozî, dîplomatîk de jî rêveberiya nû ya Tirkiyê bi armanca tunekirin û tasfiyekirina Tevgera azadiya Kurd pêvajoyeke nû ya êrîş daya destpêkirin. Me wekî tevger çawa ji pêvajoya hilbijartinan re têkoşîna siyasî derxiste pêş piştî hilbijartinan jî ji bo ew nîzama (kombînezon) derketiye holê rast bê nirxandin, me xwest piştî hilbijartinan ji hikimeta AKP re, ji binesaziya Tirkiyê ya nû çêbûyî re şansek bidin. Em ketin lêgerîn û bendewariyeke ka ecep tiştên berê nehatine kirin, dê koma PCD mûxatap bê girtin û dê bikevin pêvajoyeke çareseriya demokratîk aştiyane. Dibe mercên vê zêde nebûn, dibe hîn di serî de diyarbû encamek wisa pêşnakeve. Lê tevî vana li gorî pêwistiya nêzîkatiya xwe ya çareseriya demokratîk aştiyane ji binesaziya siyasî ya wekî encama hilbijartinê derketiye hole re ji bo pêşketinek wisa bide afirandin lekolîn kirin, xwestina me, siyaseta Tirkiyê bervî vê de dane meşandin pêwîst bû, xwezayî bû. Her çend dem kûrd jî be me xwest siyaseta Tirkiyê demokratîk bikin û di çarçoveya çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd bidin meşandin. Lê jixwe ev tenê îhtîmaleke lewazbû. Berovajiyê vê hîn di serî de diyar bû lihevkirina AKP- fermandarê giştî temamkirina girkirina nifşa Kurd û êrîşên tunekirin û tasfiyê zêde kirinê hedef dikir. Destpêkê Tayîp Erdoxan û hemû rêveberê AKP’ê di daxûyaniyên xwe de ev didanîn holê. Jixwe fermandarê giştî yê Tirkiyê Kurd dijmin îlan kiribû. Pir eşkere gotibûn heya yek kes di çiyan de nemîne em dê şer berdewam bikin. Bi vê re jî neman eşkere dabûn diyar kirin ku pêşketinên Kurdistana başûr ji bo evlekariya Tirkiyê gefeke mezin a sereke dibînin. Kinasî pir eşkere îlan kiribûn ku ne tenê PKK û Kurdên bakûr, hemû rêxistinên Kurd û pêşketinên di parçên din de jî ji bo xwe dijmin dihesibînîn û dê pratîkek û polîtîkayek tûnekirinê hedef digirê bidin meşandin. Li hemberê van jixwe ji rêveberên Tirkiya nû nêzîkbûnên demokratîk hevî kirin ne maqûl e. Her çend di nava kedeke kêm de jî bin, xwe kin jî bidin nasîn lê em li ser vê nesekinîn û di derbarê danasîn û biryarkirin, plansazkirina pêvajoya piştî hilbijartina me di havîna 2007’an de gelek civînên rêveber çêkirin. Destpêkê de civîna Konseya Fermandarên HPG’ê çêbû. Rêveberiya HPG’ê bi nirxandina pêşketinên di milê leşkerî de, avahîsaziya siyasî ya encamên hilbijartinan derxistiye holê ve, hewl da li dijî vê polîtîka û erkên gerîla yên ku pêwîst dikin bên pêkanîn diyarbike. Xwe di vê hêlê de di aliyê pratîkî ve amede kir. Piştî vê civîna me ya rêveberiya bîrdozî, siyasî çêbû. Civîna komîsyona Kongra gel a ku şopandarê van cîvînan bû hat çêkirin. Civîna dema navîn hat pêkanîn û piştî hilbijartinên 22 Tirmehê tobloya siyasî ya çêbûyî, pêvajoya siyasî ya pêşketî di nava cîvînên vî rengî de hate nîqaşkirin û polîtîkayên tevgera me ya azadiyê bişobînê di van civînan de hatin diyarkirin û hatin bibîryarkirin.

Li gorî vê polîtîkayên ku divê em bişopînin gihiştin plansaziyek ê. Xebatek berfereh bû, tevgera me pêvajoya siyasî bi cîdîyeteke mezin nîqaş kir. Ger ihtîmala pêşketineke demokratîk a herî biûk hebe tevgera me xwe bi spartina vê re dema dixwaze pêvajoyê li ser vê bingehê bide meşandin, di milekê din de jî li dijî gefên ku bên çêkirin hewl da tûcaran tedbîrbûnî, şiyarbûnî û amedebûyîne ji dest bernede. Pêkanîna ewqes civînên berfereh, serfkirina wext di rastiyê de ji bo biryarên rast werin girtin, pêvajoya siyasî rast binirxînin û maf bidenê ango xebata rast a me dida meşandin nîşan dike. Divê em wisa binirxînin, hesan nekin. Tevgera PKK’ê pir eşkere dide nîşan sivik nêzî pêvajoya siyasî, pêşketinan nabê û bicîdiyetek mezin digre dest. Li ser bingeha vê cîdiyetê niqaşên ku em didin meşandin de, di encama cîvînên ku me çêkirin de rêveberên AKP bi lihevkirina xwe ya bi fermandarê giştî re dixwaze çi polîtîkayan bide meşandin me eşkere kir û li hemberê vê divê em di nava pratîkêk çawa de bin, divê em kijan polîtîkayan bişopînin me çespandin. Jixwe rêveberiya nû ya Tirkiyê daye nîşan ku helwesta xwe ji milê karanîna tûnde, pêşxistina konsepta nû ya êrîşên tunekirin û tasfiyekirinê armanc dike girtiye. Çespandin (tespît) kirina vê nezehmet bû, ev plansazî di sala 2006’ê de hat çêkirin, ya ku tê maşandin jî hîn pêşxistana vê plansaziyê bû. Li ser Rêber Apo zêdekirina êşkenceya fîzîkî, derûnî ve, (psîkolojîk) hedef kirin ku pêşxistina pêvajoya tunekirinê, pêvajoya jehrkirina kronîk di milê tunekirinê bidin meşandin. Di milê din de jî hedefa xwe ya li ser gerîla bi tevlîbûn astenk kirinê ve, bi lîstokên curbecur ên wek zagona poşmaniyê dana pêşxistinê ve, dîsa bi karanîna tevahî derfetên teknîkî ve operasyonan di bakûr de, di rojhilat de pêşxistine ve di Kurdistana başûr de van operasyonan bike herêmên parastina medya de jî hedefên xwe yên gerîla perçiqanê û bihelanê pêkbîne.

Bi van re ya hîn girîngtir armanc dike di qadên demokratîk siyasî, çandî zextên xwe û tunda xwe zêde bike, bi pêşxistina girtin û cezayan ve wan qada dank bikin, li ser gel pêkanînên tirs û pasîfîkasyon ê pêşbixine. Jixwe ev komplo û êrîşên curbecur jî hembêz dike.  Van dana meşandin ve wekî Tirkiye tevahî derfetên xwe yên aborî, siyasî, leşkerî, çandî dide karanîn, hedef dike dewletên herêmî, rêveberiya Kurdistana başûr, YE (AB), û DYE ‘ê bikişîne nava plansaziya tunekirin û tasfiyekirin ê, wan jî bixe hevparê/şirîkê xwe. zelale ku piştî hilbijartinê plansaziya rêvebera Tirkiyê wisa ye. Di konsepteke nû ya tunekirin û tasfiyê de biryar girtine, hewl didin ku vê plansaziyê pêkbînin. Jixwe li dijî vê ji derveyî berxwedaniyê çi çareseriya Tevgera azadiya me nîne. Di encamên tevahî civînên hatine kirin de, nîqaşên ku hatine domandin de pêwîstiya pêşxistina berxwedanê derketiye pêş. Li ser vê bingehê tevgera me bi nirxandina pêvajoya siyasî ya ku pêşdikeve de xwe ji nû ve bibîryar kirye, xwe plankirye. Tê zanîn ev berxwedanî di nava kampanyeya “Edî Bes e” ya ku Cotmeha 2007’ê de hatiye destpêkirin de tê pêkanîn. Bi hizir û bi bîryara êrîşên rêveberiya Tirkiyê yên ku tunekirin û tasfiyekirinê armanc dikin encex bi berxwedaniyeke hatiye plankirin ve bê vale derxistin û xera kirin ve pêngava “Edî Bes e” hatiye rêxistinkirin, plansazkirin û hewl hatiye dayîn bê pêkanîn. Hedefa van kampanyeya tê zanîn, bi tewere/eksena Rêber de pêşxistina kampanyeya têkoşînekê ye. Di vê çarçoveyê de jî hedef dike Rêber Apo bi lez bikeve bin tedaviyekê û cihê wî bê guhartin. Hedefên wî yên şênber ev in, ji ber li ser bingeha pêvajoya êşkenceya li ser Rêber Apo, bi jehirkirinê û di milê fîzîkî û derûnî de vê pêkanîne dana domandinê de tê meşandin. Ji Rêber Apo re nêzîkbûn, ji gelê Kurd re nêzîkbûn, nêzîkbûna azadî, demokrasiya Kurd e.  Ev bîryara tevgerê û ya gel didome. Di vê hêlê de jî carekê rêka şikandina siyaseta tunekirin û xelaskirinê, ji vale derxistina pêvajoya tunekirinê ya li ser Rêber û vê berovajî zivirandinê de derbaz dibe. Ji ber vê sedema kampanyeya “Edî Bes e” li ser armanca tîmar/tedawî kirin û guhartina cihê Rêbertî hat pêşxistin. Plansazkirina wê di vê çarçoveyê de ye, jixwe pêkhatina vê tê wateya vebûna rêka çareserkirina demokratîk a pirsgirêka Kurd. Pejirandina pirsgirêka Kurd, tê wateya pejirandina çareseriya wî û pêşiya çareseriya wî vekirine. Tê wateya pêkanîna azadiya Rêber Apo. Ango di gelemperî de di çarçoveya Azadiya Rêbertî û çareserkirina demokratîk a pirsgirêka Kurd de têkoşîna em dimeşînin di çarçoveya hîn bi armancên şênber dana meşandinê hembêz dike. Dem û wexta kampanya yê nîne. Heya armanc pêktên esase ev têkoşîn di tevahî parçên Kurdistanê de, di derveyî welêt de bê pêşxistin û bê meşandin. Ji ber rewşeke ku mirov berê vê binirxîne nîne.  Heya pêşya tunekirina li ser Rêber neyê sekinandin, heya tîmar/tedawî û guhartina cîh neyê pêkanîn tevgera azadiya Kurd û gelê Kurd nikare nirxandineke siyasî bike.  Merc û derfetên ku tê de nirxandin bên kirin nînin. Heya pêşiya tunekirinê neyê girtin tu dê çi binirxînî? Yekî tunebûyî, yekî tûne dibe nikare çi nirxandina bike, encex ji bo hebûna xwe berxwe bide. A niha kampanyeya “Êdî Bes e” kampanyeya berxwedaniya hebûnê ye, kampanyeya pêşî girtina tunekirinê ye. Jixwe dibe pêşxistina tevgera azadî û demokrasiyê. Kampanyeya pêşxistina rûmet, şerefa li dijî koleti û biûk xistina li ser gelê Kurd tê ferzkirin tûnekirinê ye.  Bêguman pêngava “Êdî Bes e” ne berxwedaniyek bi tevdê (topyekun) ye lê pêngava di qadên propaxande-aşîtasyon de, di qadên dîploması de, di serhildanên gel de, di qadên paraztina rewa ya gerîla de ango di tevahî qadan de pêşxistina têkoşîna berxwedaniyê hembêz dike.  Nekû hertiştî danîna holê ve pêşxistina berxwedaniyeke bi tevdeye, lê berxwedaniyek tevahî ye. Ger di wextekê meqûl de encam neyê girtin jixwe berxwedaniya bi tevayî dê pêşbike. Dê ji bo gelê Kurd ketina berxwedaniyeke bi tevayî pêvetir çi çareserî namînin. Ango di mercên ku armancê xwe pêkneînin de pêvajoyeke ku pêşiya berxwedaniyeke bi tevayî vekiriye.

A niha di tevahî havînê de civînên ku me di mehên Tebax- îlonê de çêkirine de me polîtîkayên xwe di çarçoveya kampanyeke wisa de diyarkir û piştî Cotmehê jî ji bo em di pratîkê de têkoşîneke wisa bidin pêşxistin me berxwedaniyeke ku êrîşên tunekirin û tasfiyekirina reveberiya nû ya Tirkiyê vale derxistinê pêşbixînîn û em di asteke pirhalî û seferbertiyê de di nava hewldanekê de ne. Em weke tevger û gel ketine pêvajoyeke wisa. Em di qadên propaxande-aşîtasyonê de vê têkoşînê pêşdixin, têkoşîneke bîrdozî pêşdixin. Em amûrên propaxandên xwe hîn xurtir dikin û em hewl didin propagandeyên ku êrîşên tûneker û tasfiyeker ên reveberiya Tirkiyê, bi taybet ji bo Kurdistana bakur bi tevahî jî ji bo tevahî Kurdistanê pêşdixîne şermezar dikin, armancên wî ji aliyê raya giştî ya demokratîk de eşkere dikin bidin meşandin. Di heman demê de em hewldanên gel dîsa perwerde dike, zanist dike, ji têkoşînê re seferber dikin didin meşandin. Weke dîplomatîk jî, di heman teşeyê de hewla me ya rastiya rûyê AKP şermezar dike, devdor û hêzên demokratîk li dijî nêzîkatiyên polîtîk ên rêveberiya nû ya Tirkiyê yên li dijî Kurd û nêzîkatiyên wî yên dixwaze nifşa Kurd di qirkirinê de derbaz bike şiyar dikin jî heye. Çalekiya gel serhildanên demokratîk li ser vê bingehê tên pêşxistin. Dîsa berxwedaniya paraztina rewa ya gerîla li ser vê bingehê ketiye pêvajoyeke nû.

Di vê watê de pêşketin kijan astê de ne? Di xebatên me yên propaxande de nûbûn û pêşketinên nû tên dîtîn. Rewşeke hîn xwe xurt kirin û xwe anîna rewşeke têr heye. Di rastiyê de divê mijarê de derfetên me pir in. Ger hinek din baştir bê nirxandin em dikarin xebateke propaxande- aşîtasyon ên ku tevahî propaxandên şerê taybet vale derdixîne û xera dike derbixin holê. Xebatên me yên di qadên dîplometîk divê neyên biûk kirin lê qadeke wê ya berfereh jî nîne. Dîplomasî xwe dispêre hêza leşkerî polîtîk, çiqas têkoşîna leşkerî polîtîk pêşbikeve dê ewqes dîplomasî bê kirin. Lê qasî heyî jî tevgera me di nava hewldanê de ye ku di vê qadê de jî xebatên rêxistinî, biplansazkirî bide meşandin. Di destpêkê de çalekiya gel a demokratîk zehmetî da, amedekarî kem bûn. Lewaziyên rêxistina me derfet neda ku çalekiyên demokratîk ên gel bi lez û xurt pêşbikevin. Lê belê her ku diçe pêşketin tên jiyîn. Mijara gotinêye ku di çalekiyên demokratîk ên jin, ciwan û gel de xurtbûnek heye û ev di salvegera damezirandina 29. a PKK’ê de jî gihîşte asta herî jor.  Pêşketinek girîng jiyan kir, di vê çarçoveyê de meşa Amed ê girîng bû. Helwesta civaka Kurd, gel danî holê girîng bû. Rastiya xwe da nîşan, çi dixwaze, hêrsa xwe, nifreta wî di kîjan astê de ye ev nîşa hemûkesan da. Di gelemperî de ev pêvajo berdewam dike. Di qadên din de jî heman rewş tê dîtin. Di çalekiyên gel de pêşketin û nûbûn heye. Li gorî pêwîstiyên pêvajoya nû di xeta çalekiyê de jî, di teşaya çalekiyê de jî, di tevlîbûnê de jî pêvajoyek pêşketinê dijîn. Ev rastiyek eşkere ye.

Piştî Îlonê berxwedana parastina rewa pêvajoyeke pêşketinê şopand. Lê destpêkê di asta jêr de ma. Ketî lê giran bû. Rêveberiya AKP di vê mijarê de bi zanebûn kampanya sansûr şopand. Bi taybetî jî li ser bingeha danemeşandina çapemeniyê rêvebera nû dixwaze nêrîneke wekî ku sankî di Kurdistanê de pevçûn çênabin, şer tuneye, gerîla ketiye bin çavdêriyê, êdî teror tê xelaskirin bidin raya giştî ya Tirkiyê û cîhan ê. Jixwe dixwast wê bi afirîne, armanca wî ew bû. Dixwast ji hemûkesan re bide nîşandin wekî plankirye pratîk daye meşandin, serkeftiye. Ji ber vê xwest rastiya ji gel veşêre, şerê di Kurdistanê de neyî bihesibîne û tiştên ku hatine kirin jî tenê weke operasyonên artêşê bide nîşandin û raya giştî ya Tirkiyê, cîhan ê bide meşandin. Jixwe ev hîleyeke cîdîbû, ji bo me nîşana zehmetiyek girîng dikir. Lê ev rewş di destpêka Cotmehê de bi çalekiya Gabarê ve hat şikandin. Piştî wê pir qadan de çalekî hatin pêşxistin. Piştî van jî bi çalekiya Oramar ve ev gihişte asta herî jor. Çalekiyên Gabar û Oramar li ser berxwedaniya paraztina rewa ya HPG’ê pêşxistiye pêkanîna sansûra ku rêveberiya Tirkiyê plan kirye şikand. Rastî di milê raya giştî ya Tirkiyê û cîhanê hatin dîtin. Êdî di rêveberiya Tirkiyê de derfetên rastiya veşartinê nema.

Dema rêveberiya Tirkiyê dixwest helwest û nêzikatiyên xwe yên “em PKK xelas dikin” nîşa rayagiştî ya Tirkiyê û cîhanê bidin, berovajiyê van peşketinan,vê rewşê da zanîn êdî nikarin vê hawayê bidin, wê dorhêlê biafirînîn, vê carê destbi zêdekirina gefên xwe kir. Bûyera operasyonên dervî sînor kir rojevê. Li ser vê bingehê ji meclîsê re pêşniyargehek bîryaran da. Teskereya operasyona dervî sînor di meclîsê de derbaz kir. Tişta ku bi vê re dihat armanc kirin ev bû; bi rêka DYE’ ê li ser rêveberên Kurdistana başûr zextên polîtîk dana pêkanîn, li ser PKK’ê jî zext dana pêkanîn bû. Ango dixwest ji rêveberên Kurdistana başûr, rêveberên Iraqê re gef dana xwarinê ve dijî PKK’ê anîna rewşeke ajoyên berjewendiyê. Di heman rengî de armanc dikir DYE’ê û PKK’ê bikşîne nava pevçûnekê. Hedef dikir ku li ser wan gef û zexteke polîtîk dana afirandinê ve bi wî re bikevin nava îtîfaq ê. Di derbarê PKK’ê de jî bi gefa ez dê êrîş, operasyonan belavî herêmên paraztina medya bikim, ez de di Kurdistana başûr de belav bikim re dixwest zext bide çêkirin, lê di rastiyê de xwestekên wî di derbarê pêşiya pêşketina şerê Kurdistana bakûr girtin, sînor kirin bû. Bi vê armancê rêveberiya AKP kete nava dîplomatîkeke pir xurt. Dîsa kete nava şerêkê propaxand e. Hewl da polîtîka ya xwe ya rojane bilindbike. Di payîza 1998’ê de polîtîkaya ku li hemberê Suryê dane meşandin li hemberê Iraqê jî bidin meşandin, rêveberiya Iraqê û rêveberiya DYE’ê bixin rewşa rêveberiya Suryê ya ketibûyê.

Di rastiyê de çalekiya Oramar ji vê polîtîkayê re darbeyek herî mezin lêxist. Bi operasyona derveyî sînor ve rêveberiya Tirkiyê çi armanc dikir bi vê re derkete holê. Da nîşan ku hêza wî ya kirina operasyonê nîne berovajiyê ve dixwaze polîtîkaya zext û gefan bişopîne. Ango darbeyek cîdî ji bîryara meclîsê re da. Anî rewşeke “keremkin ger hêza we hebe hûn dê operasyonan bikin”, Tirkiye nikarî operasyonan bike. Ev çi da nîşan? Di rastiyê de bîryara operasyona dervî sînor a saleke ne bîryara pratîkbûna leşkerî bû. Bîryareke polîtîk bû, bîryara zext û gef dana çêkirinê bû, ya din jî nêzîkatiya bi gef dana afirandinê ve hedef dana xeletkirin, gerîla mecbûr kirina paraztinê ve xwe paraztin bû. Jixwe Tayîp Erdoxan digot “em di rewşeke xwe paraztina rewa de ne”. Ketibûn rewşeke ewqes dank. A niha tevahî van rastiyan çi da nîşan? Di payîza 2007’ê de şerê polîtîk leşkerî li ser vê bingehê jiyan kir. Bi rastî jî kampanya ya “Êdî Bes e” bi çalekiyên Gabar û Oramar ve çalekiya demokratîk a gel dana afirandinê ve lezek girîng qezenc kir. Hêzbûn afirand. Darbeyek mezin Ji êrîşên rêveberiya Tirkiyê ya tunekirin û tasfiyekirin armanc kirşbû da. Di rastiyê de di pîvanek mezîn de armancên polîtîk û leşkerî yên plansaziya tunekirin û tasfiyekirinê vale derxist, darbekir, di teşeyek cîdî de lewaz xist. 

Di vê rewşê de ji bo rêveberiya Tirkiyê xwe avêtina hemêza mitefîqên xwe wêdatir çi çareserî nema. Di bingeh de navarok û wateya hevdîtina Tayîp Erdoxan û G. Bush a 5’ê Mijdarê hatiye çêkirin ev bû. Ewqes hevtîdin derxistina pêş, nepixandina wê di vê watê de pêkdihat, ev îfade dikir; rêveberiya Tirkiyê xwe bi têgeha êdî hun dê çi bikin bikin ve avêtiye hemêza DYE’ê. Ji DYE’ê daxwazê wî ya xelaskirinê, kete rewşeke wisa. Jixwe hemûkes di çarçoveya berjewendiyên xwe yên polîtîka dimeşînin. Rewşa rêveberiya DYE’ê jî tê de ye ne rewşeke wisaye ku bikare rewşa ku Tirkiye tê de ye re şiyar nêzî bibe û li gorî wê polîtîka bide meşandin. Berjewendiyê xwe dişopîne û li gorî wê polîtîka dimeşîne. Di encam de xwest ji vê rewşa ku Tirkiyê ketiyê de sûd bigre. Li ser vê bingehê di hevdîtina 5’ê Mijdarê ya Tirkiyê-DYE de çû hinde bîryar an. Ev bîryar çi hembêz dike? Hindek dibêjin; di asta stratejîk de bîryar hatin girtin, di têkiliyên Tirkiyê- DYE’ê de pêvajoyek nû destpê kir, di şerê DYE yê Rojhilata Navîn de projeya mezin a Rojhilata Navîn xistina jiyanê de ketin serdemek nû. Di vê hêlê de nirxandin hene. Lê ev çiqas rastin em tevahiya vana nizanin,  di destê me de ewqes agahî nînin. Lêwre li gorî min hinde tişt jî pir nepixandî diyar dike. Nêrîna peymaneke stratejîk di navbera Tirkiyê- DYE de hat çêkirin nêrîneke bi guman e.

Bi vê re nêrîna di navbera rêveberiya Tirkiyê- Iraqê, Tirkiye- rêveberiya Kurdistana başûr de peymanek, peymanek hatiye çêkirin pir rast nayê. Herçend Tirkiye bêje di navbera me DYE’ê de hevbeşiyek stratejîk heye, bi hevdîtina dawiyê re jî ev hîn zêde xurtbû jî, lê bûna vê biguman e. Ne wisa esane Tirkiye- DYE bihev re hevbeşiyeke stretejîk çêbikin. Di rastiyê de ji îtîfaqa stratejîk zêdetir mirov bêje di nava lihevkirinek textîkî de ne dê hîn rastir be. Jixwe hemû li hemberê hev textîk dikin, di vê watê de çûn lihevkirinek textîkî. Tê zanîn ku di sala 2007’ê de di navbera rêveberiya DYE û Tirkiyê de şerekê berfereh ê textîkî hat jiyîn. Ev têkoşîna polîtîk ji dijbertiya stratejîk dihat. Di bingeh de wekî li ser Iraqê di hizire xûya bike jî lê di cewher de pirsgirêka Kurd heye. Ger bi baldar bê temaşekirin hêzên polîtîkayên Iranê ger mirov dane aliyekê du dewlet hene ku projeya wî ya Iraqê heye. Yek DYE ye, yê dî jî Tirkiye ye. DYE dewleteke federe dixwaze û hewl dide vê pêşbixîne. Tirkiye jî wekî berê ya hîn di serdema hikimeta Sedam de heyî û ji nû ve şekil kirina dewleta ûnîter a Iraqê dixwaze. Ev her du proje di rewşa hevdû re nava pevçûn û nakokiyan de ne. Di rastiyê de tiştên ku di hevdîtina 5’ê Mijdarê de hatine rojevê, tiştên bi hevdûre ketine pevçûnê ev proje bûn. Bele raste, di masayê de PKK jî hebû lê ne tenê PKK hebû, Iraq jî hebû, Iran jî hebû. Dibetiya ku ne xwestekên Tirkiyê û dê DYE bersivek çawa bide ji vê zêdetir dibe ku xwestekên DYE’ê hîn zêdetir ketibin pêş. DYE’ê hevdîtin rêkûpek kir, wî xwest. Mirov dikare bêje ji hev re nêzîkbûna textîkî, lihevkirin di vê çarçoveyê de çêbûye. Zehmete asteke stratejîk qezenc kirbe. Jiber ne karekê esane û hêman pêkhatina vê hiziran din pir neraste. Lihevkirineke di asta textîkî de çi îfade dike? DYE li hemberê xwestekên Tirkiyê yên li dijî PKK’ê têkoşîn kirinê daxwaziyên DYE’ê jî çêbûn. wekî tu dixwazî PKK’ê tune bikî wê demê tu dê rêveberiya Kurdistana başûr bipejirînî, tu dê li dijî Iranê bi DYE’ê re lihevkirinê bikî.

Bê guman daxwaziyên dişibin vê ji milê DYE ve hatine kirin. Ma Tirkiye ev pejirand? Ger ev pejirandibe bi kijan nêzîkatî û kîjan astê de pejirand? Bi rastî jî di hevdîtina 5’ê Mijdarê de têgeheke yekbûyî û peymanek bi tendirûs di navbera Tirkiyê û DYE de hate çêkirin? Li gorî min li hemberê hev textîkên van hêzan hene. Li Takiye tê kirin, hewl didin ku berjewendî bên pêkanîn. DYE beramberê vana, beramberê xwestekên Tirkiyê pêkanîna hinde operasyonên dijî PKK’ê pejirand. Tirkiyê jî, rêveberiya AKP’ê jî li beramberê DYE’ê de got ez dê bi rêveberiya Kurdistana başûr re bikevim têkiliyan, ez dê Iranê hişyar bikim. Wisa lihevkirinek hat çêkirin. DYE dixwaze bi vê re çi bike? Tê zanîn ku DYE dixwaze li ser Tirkiyê polîtîkaya şekir û kamçî bimeşîne. Ji bo Tirkiyê bigre nava projeya Rojhilata Navîn a mezin li ser Tirkiye polîtîkaya şekir û kamçî dide meşandin, polîtîkaya zextê dide meşandin. Dixwaze ji her pratîka Tirkiyê ya zehmetî çêdike sûd bigre. Çarnan jî bi dana kêm tavîzan ve hewl dide ku Tirkiyê bikişîna nava vê proje yê. Ango ew xwe jî dibêjin; DYE dixwaze îtîfaqa (DYE-Tirkiye-Iraq) sê alî bi afirîne. Lê dixwaze vê di çarçoveya polîtîkaya ku DYE pêşdibîne de bi afirine. A niha jî di vê çarçoveyê de hinek tavîz da Tirkiyê. Di asta textîkî de, herhal destûr dane avêtina topan. A niha parvekirina îstîxbaratê kirine biryar dibe ku ji êrîşên hewayî yên bin kontrolê re destûr dabin. Jixwe kordînasyoneke leşkerî ya sê alî jî çêkirin. Bi vê re jî ger Tirkiye bi alîkariyeke mezin ve darbe li PKK’ê bixe wê demê DYE dê bêje, ev bi alîkariya min ve çêbû, dê beramberê vê jî ji Tirkiyê hinde tişta bixwaze. Na, ger Tirkiye li tevî vana darbeyek li PKK’ê nexe wê demê DYE dê bêje “me jî alîkarî da, lê polîtîkaya we nameşe. Wê demê di polîtîkayên xwe de guhartina çêbikin, PKK bi tûndê ve nayê tinekirin rêgezên derveyî tûndê pêşbixin”. Jixwe di vê çarçoveyê de di sala 2003’an ve di navbera DYE û Tirkiyê de cûdabûnên nêrinan heye. Jixwe di nêzîkbûnên PKK’ê de cûdabûn hene. Di mijara rêgezên dijî PKK yê tekoşînkirinê de yên bên şopandin de cûdahî hene. Polîtîkayek wisa dişopînin. DYE ji bo Tirkiyê bikişine gel xwe li ser bingeha zext dana çêkirinê di her firsendê de polîtîkayek ku jê sûd bigre dişopîne. Ev eşkere ye, Tirkiye, hikimeta AKP’ê di dorhêleke wisa de xwest çi bike? Ew jî polîtîka dikin, li dijî DYE takiye dikin. Herhal AKP û fermandarê giştî di vê mijarê de lihevhatinek kirin. AKP ji generala re got; hinekê bêdenk bin, ez dê hinekê siyaset bikim, em dê wext qezenc bikin, em dê hinek firsend çêbikin, ji bo em êrîşên leşkerî çêbikin em dê vê binirxînin. Di navbera xwe de lihevhatinek wisa kirin, ger bi hesas bê nêrin di van du mehên dawi de general zêde napeyvin.  AKP hewl dide firsenda bi afirîne. Hevdîtina bi DYE re li ser vê bingehê nirxand. Got em dikarin bi Barzanî û Talabanî re hevdîtin bidin çêkirin. AKP dikare vê heya astekê bike, ji ber hêzeke polîtîk e. Sibê dikare berovajiyê vê jî bike, girêdaneke wî nîne. Dîsa li hemberê Iranê gotin; em dê şiyarbikin, li ser bihizirin. Bi vê re ji DYE alîkarî girtin, wextek diyarde qezenc kirin. Di vê demî de hedef dike ku bi karanîna vî alîkariyê ve darbe li PKK’ê bixe.  Ji ber vê a niha qisma êrîşa herî xurt didin meşandin.

A niha weke derketinekê çêbû ango dixwazin rewşa heyî fermî bikin. Dixwazin vê ji Tirkiyê re bidin pejirandin. Di nava polîtîkayek berjewendperêz de ne. Hîn negihiştine polîtîkayek netewî. Lewre ji hevdîtinên Tirkiye, DYE de, ji encama ku dê Tirkiye bi wan re bikeve nava hevdîtinan de kêfxweş man. Bi xwe spartina vê re hesap dikin pêvajoyê hinek din pêşde bibin, statûya xwe ya heyî ji erêkirina Tirkiyê re derbaz bikin. Hizirîn ku dê ev pêşketin bibe gavek, li gorî vê ronahiya kesk pêxistin. Ew jî dibêjin; em hem bi PKK yê re Tirkiye tengav dikin, hem jî Tirkiyê gav bi gav dikişînin rex xwe. Ger em xwe bi Tirkiyê re bidin pejirandin baş e, ger nedin pejirandin jî em dê dîsa jê re tengaviyan çêbikin. Di vê watê de di helwestên xwe de hinek guhartin çêkirin. Lê nikare bê gotin ku yekser bi Tirkiyê re ketine lihevkirinê û li ser vê çarçoveyê li dijî PKK’ê polîtîka dane çêkirin. Rewşeke wisa ne mijara gotinê ye. Jiber dibînin Tirkiye xwe bi spartina DYE’ê re ji wan re textîkî nêzî dibe. Dibînin ev nêzîkatî wekî nêzîkatiya di salên 90’ê de li dijî lewazkirin û tunekirina PKK’ê alîkari dayîne ye. Ev alîkarî dikare her deme xelasbibe, ji ber vê bawerî nade. Ew jî bitirsin. Jiber dizanin Tirkiye lîstok çêdike, ew xwe jî di nava nêzîkatiya textîkî de ne. A niha li ser vê bingehê pêvajoyeke siyasî pêşdikeve.

Kinasî dema em li bervî sala 2008’ê ve diçin, em dibînin ku şerê polîtîk leşkerî yê di Kurdistanê de hîn tevlîhevtir, belavetir û sortir dibe. Encamên şerê leşkerî polîtîk a 2007’ê wekî heyî ji sala 2008’ê re tê qopî kirin. Ev vê dide nîşan;  dê di sala 2008’an de li ser Kurdistanê têkoşîn hîn zêdetir bin. Dê di milê polîtîk de, leşkerîde, derûnî, bîrdozî de jî dê çêbibe. A niha em jî weke tevgerê ji bo em vê pêvajoya polîtîkaya zehmet, tevlîhev di milê xwe de bidin meşandin di nava hewlekê de ne. Bi kampanya ya “Êdî Bes e” ve em dixwazin pêvajoyê ji bo hedefên xwe yên polîtîk bidin meşandin. Rêveberiya Tirkiyê jî ji bo plansaziya xwe ya tunekirin û tasfiyekirinê ya bi hilbijartinên 22 Tirmehê ve çêkiriye bigihijîne serkeftinê êrîşên xwe zêde dike. Ev vê dide nîşan; Sala 2008’ê dê ji şerê hîn berferehtir, tevlîhev û xûrtir ê, leşkerî, polîtîk re bibe dîk (sahne).  Ev hîn di niha de diyar e, alîgir di nava bîryar û plansaziyek wisa de ne û dikare bê gotin ku şerê leşkerî polîtîk di asta herî xurt de ye. Lûtkeyek (zîrve) nû dikeve sala 2008’ê.

Di sala 2008’ê de pêşketinên dibetî (olası) dê bibe çi? Perspektîfên sala 2008’ê dê çawabin? Dema em a niha di vê çarçoveyê de vê digrin dest polîtîkayên Tirkiyê zelal in, pir nîqaşkirina vê û îfade kirina vê pêwîst nake. AKP bi fermandarê giştî re lihevkirinê ve ji bo di îqtîdarê de bimîne jixwe dê li dijî gelê Kurd, PKK’ê êrîşê xwe bidomîne. Hewl didin ku konsepta tunekirin û tasfiyekirinê li ser bingeha kolandina kok bidin meşandin. Ev polîtîkayên wî çine? Êrîşên xwe yên li ser Rêber dimeşînin, Yaşar Bûyûkanit pir eşkere tehdît kir; got dê wekî nayê xeyal kirin êş bide jiyîn. Bi qetilkirinê ve ji gel re gef/tehdît dan xwarin, bi qirkirina nifş ve gef da xwerin, bi qetilkirina Rêber ve ji gel re gef da xwarin. Asta gefa wî cîdiye divê ev bê dîtin. Ev tê vê watê; dê êrîş û zext bên domandin. Hinek wisa dinirxînin; şûna êrîş û zext li ser hêza esas de bê kûrkirin li ser paşverûtiya wî kûrkirin dê encamên hîn baştir bide. Ango dibêjin şûna yekser êrîş bibin ser gerîla, PKK’ê êrîş kirina li ser tebana girseya wî dê encamên hîn baştir bide. Bi vî rengî hedefên êrîşên rêveberiya Tirkiyê yên li ser Rêber, gerîla, gel, hêzên demokratîk, siyasî û çandî jî diyar dibe. Tê fêmkirin ji cihên ku êrîş li ser heyî zêdetir hîn zêdekirina êrîşan hedef dikin.

Li ser vê bingehê êrîş didin meşandin, dê hewl bidin ku bidin meşandin. AKP dê hewl bide, tişta ku ji destê wî bê nade pişt xwe. Ev rewş tê fêmkirin. Li dijî danezan/dekleresyona çareseriya demokratîk a tevgera me di 1’ê Kanûnê de weşandiye xwestin zagona nû ya poşmaniyê bikin rojevê. Ji bo derketina ciwanan a çiya astenk bikin ked didin, piştî wê dibêjin em dikarin bi zagona poşmaniyê ve yên li çiyan dijîn li ser çiyan daxînin. Pêşxistina êrîşên leşkerî ve hedef dikin ku darbe li bakûr, başûr bixin. Ya din jî bi rastî şerê taybet bi di asteke ku mejî qîr bike de pêşdixin. Dibe ku vê hîn zêde bidin domandin, ev bi armanca civaka Tirkiyê dana fetisandin, civaka Kurd dana fetisandinê şerekê derûniyê ye. Medya Tirk heya dawiyê ji vê re dibe amûr. Dibêjin çapemeniya Mehmetçîk an lê a niha ji mehmetçik an wêdetir çûn. Di holê de mehmetçîk neman, çapemeniyeke weke hêza şerker ma. Ev çapemenî şer dihilberîne. Tam şerêkê sanal dide meşandin. Ji roja çalekiya Oramar heya niha her roj agahîya ewqes şerê meydanan çêdibe, dîsa ewqes gerîla tên tûnekirin dide. Hewayekê mirov difetisîne diafirînin, lê ev derewin. Di holê de çi girêdana van bi rastiyan ve nîne. Armanca vê diyar e, civaka Tirk şer qîjbike, nikare bide meşandin. Bi şerekê wisa yê derûnî ve jixwe hewl didin civakê li hemberê şerê qetliyama Kurd bînin rewşeke şiyar, hewl didin moral bidin civakê. Hewl didin morala civaka Kurd xera bikin, dixwazin bifetisînin. Jixwe li ser tevgerê jî tişteke wisa pêşdixînin. Li ser Rêber Apo jî vê pêşdixînin. Rêber jî got; tevahî pêkanînên li ser jiyana êşkence û şerê derûnî ye. Tevahî qadên jiyana wî, xwarin, vexwarin, razan, xebata wî zivirandine rewşa êşkence yê. Rêber got; “bi vê re dixwazin min bifetisînin, min mecbûrî întîharê bikin”. Polîtîkaya li ser Rêber heman e, polîtîkaya li ser gel heman e, jixwe polîtîkaya li ser tevgerê, gerîla jî heman e.

A niha şer hatiye rewşa şerê derûnî. Xwe sipartina vê re dixwazin tevlibûna ciwanan ji gerîla re kêm bikin, pêşî bibin astenk. Dixwazin vî şerê derûnî jî weke qadeke wî bikarbînin. Dîsa dixwazin gerîlayên ku di çiyan de têkoşîn dikin şer dikin, mîlîtanê rêxistinê bi vî şerê derûnî ve bandor bikin û bikşînin nava radestiyê. Ev rewşên vekirî, yên bêne fêmkirinin. Ev ne polîtîkayên nû ne, ev polîtîkayên ku di sala 87’an heya niha tevahî hikimetên şerê taybet kirine rojevê û dana pêkanînê ne. Polîtîkayên ku bê hejmar hatine plankirin, hatine pêkanîn û bê encam mane ne. Hikimeta AKP’ê, Tayîp Erdoxan dibêje em dê serbikevin. Dibêjin em carekdin biceribînin. Dixwazin şansê xwe bicerîbînin. Lê em vê dizanin, hikimetên ku dixwazin polîtîkayên wisa bidin pêkanîn êdî dibin hikimetên destpêkiryên dawiye. Rêveberiyeke ji zagona poşmaniyê de hêvî dibîne êdî dibe rêveberiyeke ku tevahî derfetên xwe xelas bûyî, hatiye sînorê dawiyê. Ger rêveberiya AKP’ê jî digihije bîryarên wisa, ku rêveberiya di hilbijartinên 22 Tîrmehê derketiye holê hîn niha de dikeve nava meyla derxistina zagona poşmaniyê, ev jî dide nîşan ku çiqas lewaz bûye, çiqas darbe xwariye. Em vê bizanibin.

Rewşa plansaziya bi armanca inkar û tunekirinê hatiye çêkirin çiye? Dema em dikevin sala 2008’ê rastiya rûyê Konsepta tunekirin û tasfiyekirinê, konsepta li hemberê gelê Kurd, PKK’ê êrîşker çiye? Li gorî min divê em vê wekî textîk bigrin cîdiyetê, jixwe gef jî hene. Tavîzên curbecur tên dayîn, nûkertiyên diyarde tên çêkirin, alîkariya DYE’ê heye, alîkariya Evrûpa, Iranê, Suryê heye. hewl didin ku ji Iraqê alîkarî bigrin. Li ser gel zext û tûndê (şîdet) di her aliyan de weke amûr didin karanîn û bi teşeyeke bê pîvan de pêktînin. Ev rewş dehdê dide, ev rewş cîdiye. Di vê hêlê de divê em weke textîk cîdî bigrin dest, divê em şiyar nêzî bibin. Pêvajoyeke talûke ye, pêvajoyeke ku rîskên wê hene, li gorî vê divê em tedbîrên xwe pêşbixin, divê em weke tevgerê rêbazên têkoşîna ku vê vale derdixîne derxînin holê û pêkbînin. Ev girîng e. Lê weke ku tê nîşandin ev rewş ne rewşeke stratejîk e. Li gorî min dema di milê stratejîk de tê nêrîn ev konsept konsepteke hindirê wê lewaze, konsepteke nakokiyên wê yên navxweyî hene ye. Ne Konsepteke stratejîk e, ne konsepteke ku xwe dispêre tekilî û îtîfaqên stratejîk e, berovajiyê vê konsepteke milê wê yê textîk di pêşdeye û konsepteke êrîş a ku hemûkes li tê de textîk dide meşandine.  

Ger em weke tevger li dijî vê textîka êrîşan di nava tedbîrên pêwîst dike de bin, têkoşîna berxwedaniyê pêşbixînin, mîsoger em dê demêkî herî kinde dê vê textîkê bişkênên, xera bikin. Êrîşgeriya fermandarê giştî, pir rey girtina AKP‘ê di vê mijarê de tiştekê nade guhartin. Jiber dema em di milê stratejîk de lê dinêrin ev konsept lewaz e. Herçend AKP pir rey girtibin jî di hilbijartinên 22 Tîrmehê de di Kurdistanê de jî, di Tirkiyê de jî li hemberê wî mehelefet pir in. Takiyeperezt e, ratnperezt e, terîqatperezt e. Olê dike amûra siyaset ê, îslama siyasî pêşdixîne. Di vê bingehê de berjewendperezt e. Dixwaze Tirkiyê bîne rewşa komara îslamê. Hêza ku li dijî vê têkoşîn bike, berxwe bide pir e. Herçend îro fermandarê giştî ji ber tengaviyên dikişîne ji wî re tavîzên wisa bide jî lê di civaka Tirkiyê de sekina dijî pêşketineke wisa ne kêm e, ne lewaz e. Hêzên ku ji AKP’ê re mehalefetî bikin dê pir zêdebin. Di milê din de her çend rêveberiya Tirkiyê wekî pir xurtin xûyabikin jî, di milê textîkî de weke stratejîk ji rêveberiya dîroka komarê de rêveberiya herî lewaz e, di nava rêveberiya heyî de yekitî nîne, îtîfaq heye. Yekitiya fermandarê giştî, AKP’ê ya bîrdozî siyasî nîne. Berovajiyê vê di mijara şerê li dijî PKK’ê de lihevkirinên wan heye, îtîfaqên wan heye. Şerê di navbera xwe de xwe spartina îtîfaqeke wisa re diavêjin plana paş û yek jî li gorî vê dixwazin vê rastiyê bidin berdewam kirin. Di vê hêlê de ji ber ne di rewşa yekitiyê de ne ne bihêzin. Qasî li dijî PKK’ê ne, qasî di rewşeke li dijî PKK tekoşînê de ne ewqes jî dijberê hev in, di hindir de li dijî hev di nava têkoşînê de ne.

Di rastiyê de yekitiyek wan a bihêz nîne, divê em di vê mijarê de neyên xapandin. Tenê di polîtîkaya inkar kirina PKK’ê de gihiştine lihevkirinê ewqes. Di vê mijarê de dixwazin hev du bikarbînin. AKP dixwaze artêşê û gerîla bike nava pevçûnê de, bi lewazkirina her du aliyan ve dixwaze îqtîdara xwe bi hêz bike, demdirêj bike. Ji ber vê şer gûr dike. fermandarê giştî dixwaze bi AKP û PKK xistina nava pevçûnan ve her du dijminê komara paşverû îltîca û parçegeriyê bi vê teşeyê paşve bixe, komara paşverû li ser lingan bigre. Ew jî dixwaze pevçûnan gûr bike. Her du alî jî di rewşa sorkirina pêvçûnan de ne. Her du alî jî li dîjî Kurdan, dijî PKK’ê şerê ku heyî li dijî hev dikin amûra têkoşînê, li hemberê hev kartînin. Nexwe ne ku jê bawer dikin. Şerê li dijî PKK di polîtîkaya navxweyî de dikin amûra xwe xurtkirinê. Di vê milî de yekbûna wan a xurt nîne, lihevkirî bûna wan nîne. Divê ev bê hizirandin; bi rastî jî AKP dê çiqas bixwaze PKK’ê tine bike? Ger PKK bê tunekirin, AKP dê bikare çiqas li îqtîdarê de bimîne? AKP vê ji me zêdetir dizane. Ger îro hatin rewşeke ku Serok Komartiyê jî bigrin destê xwe hemûkes dizane ku ev bi xêra hêz û têkoşîna PKK’ê ye. Ger fermandarê giştî ewqes pêşiya AKP geran û rêveberê wê re vekir ev encama polîtîkaya inkar û tunekirinê ya dişopîne ye. Ev encama zehmetiyên şerê ku li dijî PKK’ê daye ye,  jiber AKP hatiye rewşeke mihtacbûnê. Em pêvajoya bihorî binêrin tu caran ewqes neketin rewşa mihtaciyê. Di sala 1996 de hikimeta Erbekan a salekê çêbû, yekser guhartin, xwe hîn bihêztir didîtin. Di encam de tişta ku ji Erbakan re nekirne nema. A niha jî ger PKK nebe, rewşa Tayîp Erdoxan dê ji rewşa Erbakan jî, ji rewşa Ozal jî, ji rewşa Menderes jî xeraptirbe.

Ji ber vê Tayîp Erdoxan li dijî PKK yê qîr/qîj diavêje. Lê pir eşkere dizane ku hebûna xwe ya siyasî bi şerê PKK’ê ve girêdayî ye. Ji bo fermandarê giştî jî tişta dibêtî ev e. Li ser PKK polîtîka dikin, bandora xwe ya siyasî diparêzin. Ger hesas bê nêrîn ji ber vê her firsendê de hev du re zehmetiyan didin, li dijî hev du bêbawer û bi gumanin. Biryaran jî ji bo hev dû bê bandor bikin digirin. AKP di her firsendê de ji bo artêşê tewanbar bike hewl dide, fermandarê giştî li hemberê pêşketinên neserkeftî hewl dide ku hikimeta AKP’ê berpirsyar bigre. Wê hêlê de di hindirê hikimeteke ku yekitiya wî ya hindirîn herî lewaz de ne. Dîsa em bizanibin, hêza civaka Tirkiyê ya rakirina şer nîne. Mirov ji bo ev şer were sekinandin feryad dikin. Hemûkes pir eşkere dibêjin, me lawê serokê fermandarê giştî diçe şer? Zarokê Tayîp Erdoxan li ku ne? Li DYE’ê de dijîn. Hemûkes vê dibînin, çapemenî vê eşkere dike. Civaka Tirkiyê ne wekî berê ye.  A niha ne di rewşa barê şer rakirinê de ne. Pevçûneke herî biûk di Tirkiyê de agir derdixîne holê. Jiber vê niha leşkertiyê dadixînin asta jêr, leşkertiya bipare kirin rojevê. Lê ev nabe çareserî. Şerê derûnî didin meşandin ev jî nabe çareserî. Dibe derewên çapemeniya Tirkiyê çend meh bidomin lê ango mûma derewkeran dê heya ku derê pêbikeve? Dê li cihekê rastî derbikevin holê. Ne gengaze ku ev çapemenî bikare ewqes nêzîkatiyên bê ehleq şerê taybet ê Tirk, şerê kirêt veşêre û demdirêj bide meşandin. Jiber hemûkes propaxande dikin, em di serdema gihandinê de ne. Mirov ji derveyê çapemeniya Tirk derfetên temaşekirina çapemeniyên din jî dibînin. Lewre rastiyan dibînin. Di wê hêlê de şerê derûnî yê difetisîne herçend bidome jî, dê pişt re bandora wî jî xelas bibe.

A niha di hindir de rewşeke wisa mijara gotinê ye, lê dema li derve tê nêrîn jixwe ji vê konsepta Tirkiyê re dewletên herêmê alîkarî dan. Bi Iran, Suryê re îtîfaqên wan hene. Lê Iran bi guman e, dema teskereya operasyona dervî sînor derket rêveberiyên Iranê pir eşkere di vê mijarê de nerazîbûnên xwe îfade kirin. Gotin em dijî mûdehalêya Iraqê ya Tirkiyê ne. Wezîrê karê derve mecbûr ma di vê mijarê de rêveberiya Iranê îqna bike. Têkoşîna li dijî PKK’ê de Iran bi Tirkiyê re îtîfaq çêdike lê naxwaze li ser Iraqê, li ser Rojhilata Navîn bandora polîtîk a Tirkiyê zêde bibe. Di vê mijarê de di navbera wan de nakokî hene, di vê hêlê de îtîfaqên wan bi sînor in. Ango alîkariya Iranê ji bo Tirkiyê bisînor e. Nikarê hîn zêdetir pêşve bie, ya heyî jî berê vê çend salan heya niha di asta herî jor de karanîn. Alîkariya bidin hevdu di asta ezemî de dan hevdû. Zêdetirê vê nîne, ev rewş ji bo Suryê jî derbazdar e. Vê demê de Beşar Esed birin, çapemeniya Tirkiyê ev rewş xemiland û pir daxûyanî da. Çapemeniya Ereban ji vê nerazîbû, dema çapemeniya Suryê li hemberê rêveberiya Suryê helwest da nîşan wê demê Beşar Esed di Suryê de, mecbûr ma ku tiştên çapemeniya Tirkiyê nivîsandine inkar bike. Got min ew tişt negotiye. Mecbûr ma ku operasyona leşkerî ya Tirkiyê ya ji bo Iraqê red bike. Jiber rayagiştî ya Ereban dijberbû. Tê zanîn parlementoya Iraqê lihev cîvîn, gotin em dijberê operasyona leşkerî ya dervî sînor in. Iraqê got em dê Kurdistanê parêzin, em dê bikevin şer. Vê hêlê de li holêye ku alîkarî û hêza ku Tirkiye ji dewletên herêmê digre çiqas bi sînor e. Li gorî mîn nikare hîn zêdetir bigre. Dema em bên li ser rewşa PDK, YNK jî ew jî heman polîtîkayê dimeşînin. Berê vê çend hefteyan di nava pevçûnên hişk de bûn. Li hemberê hev gotinên herî giran digotin. A niha jî dibêjin ger berjewendî hebin em dikarin biekê nêzî hev bibin lê di rastiyê de Tirkiye takiye dike. Ango di rastiyê de hikimeta AKP’ê takiye dike. Tirkiyê Kurdistana başûr nepejirandiye, nasnekirye. Tirkiyê Iraqa federe ne pejirandiye. Tenê ji bo wext qezencbike general dane sekinandin, AKP ji bo ji wan alîkarî bigre hewayekê dê polîtîkayeke wisa bişopîne da. Ango PDK û YNK jî vê dibînin. Helwesta generalan dizanin. Ji wê hêlê de ew jî polîtîka dikin. Nayê fikirandin ku dê bikevin xefleteke wekî 90’ê heyî bi Tirkiyê re bibin yek û li dijî PKK bikevin şer. Carekê Tirkiye di wê teşeyê de napejirîne. Fermandarê giştî yê Tirkiye bixwe nirxand ku Kurdistana başûr ji bo evlekariya Tirkiyê gefeke mezin e. Ev nirxandin û polîtîka didome. Rêveberiya Kurdistana başûr jî vê dizane. Di milê din de jî êdî tekiliyên di navbera Kurdan de ne wekî salên 90’ê ne. PKK jî wekî salên 90’ê natevgere. Pir eşkere jî dibêje wekî berê natevgere. PDK û YNK jî jixwe nikarin wek berê bitevgerin. Ne esanê wekî berê Kurdan bi hevdu re bixin nava pevçûnan. Ew dem hatiye derbazkirin rayagiştî ya Kurdan heye. Ya din jî Kurdistan di nava pêvajoyeke pêşketina siyasî de ye, dema berê hat derbazkirin. Asteke pêşketinê hat jiyîn, encama vê afirandiye di xala ku wekî berê pir esan pêvçûnên navxweyî nayên jiyîn de ye. Jiber vê Tirkiye bixwaze jî pir zemete û bê derfete ku alikariya YNK, PDK bidê wekî salên 90’ê be. 

Di rewşa heyî de jixwe di vê derbarê de pêşketinek nîne. Berovajî ew xwe jî li dijî Tirkiyeyê textîk dikin. Ew bixwe jî hêzek in, hêzekê siyasîne. Ger a niha bi heses lê bê nêrîn alîkariya herêmî ya wê konseptê lewaze. Dema em bên alîkariya derve jî têkiliyên Tirkiye û YE lewaz in. Berê Elmanya dijber derdiket lê niha partiya demokrat a Hirîstiyan polîtîka xwe ya ji YE re nebûna endamtiya Tirkiyê mîsoger kir. Anî rewşa tûzika partiyê. Di Frenseyê de rêveberiya Sarkozy jî heman polîtîkayê dişopîne. Îtîfaqa Fransa, Elmanya çêbû. Di vê watê de pêvajoya tam bûna endam a Tirkiyê kete zehmetiyê. Tenê hinde alîkariya Ingiltere heye. Ew jî zehmete ku tena serî xwe têra bike. Di milê din de YE polîtîkayê xwe ya dirû ya berjewendiya xwe didomîıne, ango dema pêwîst bû ku ji Tirkiyê hîn zêdetir alîkariya aborî bigre heman polîtîka Kurd derdixîne pêş. Dîsa konferanseke Kurd çêdibe, PE (AP) her deqê rûnişkandinên (oturum) divê pirsgirêka Kurd were çareserkirin çêdike, bîryar derdixîne. Pir dewletên YE ji Tirkiyê îhaleya digirin, tevîzên aborî digirin. Dema Tirkiye biekê zext dide, biekê zehmetî dide wê demê ew jî tên ser PKK, li ser Kurdan biekê zextan çêdikin. Li ser du qisman jî polîtîkaya berjewendiyê didin meşandin. Rêber got; “ev polîtîkaya kîvroşk bireve tajî bigre ye”. A nihajî vê polîtîkayê jî wekî heyî didin meşandin. Alîkariya ku ev bide Tirkiyê nîne. Vekirye ku alîkariyek YE ya ku berê derbazkirî anjî alîkariyek wekî berê bide Tirkiyê nîne. Paşde tenê DYE dimîne. Gelo! DYE hatiye rewşake ku bi Tirkiyê re hevbeşiyek stratejîk bide meşandin? Li gorî min na, hîn ne wê astê de ye. Textîk dikin, DYE Tirkiyê tengav dike. Qada Tirkiyê herî zêde tê de dengav dibe qada Kurdistanê ye. Jiber vê DYE xwe dispêre polîtîkaya Kurdistan ê. Ango heya Tirkiyê tam neke ûşaqê xwe devji vê bernade. Di milê din de hinde tavîzan dide, ango bi inyeta ji bo ez li cihekê qezenc bikim tevdigere. Ne guncave ku DYE bê polîtîkayên Tirkiye yên dixwaze. DYE jandarmeya cîhanê ye, cîhanê rêvedibe. Ma Tirkiye kî ye ku xwesteka Tirkiyê bipejirîne. Xwestaka Tirkiyê pejirandina polîtîka Iraqê ye, napejirîne. Em vê bizanibin dixwaze Tirkiyê bikşîne refa xwe. Lewre di rastiyê de tişta a niha dike hinek tavîz dane. Li ser Tirkiyê zext hat pêkanîn, Tirkiyê dangavbû çû xwe avête hemêza DYE yê.  DYE ji Tirkiyê re dibêje li dijî PKK dikare filan tişt bê kirin, em îstîxbaret didin te ger tu dikarî lêbidî lêbide. Hesap dike, her demê de bi şêwazekê ku bixwe qezencbike vê dike. Ango polîtîkaya DYE weke hertim ketina pîsîkê li ser pîyê xwe ye. Di milê din de ne ku windakirina xwe, alîkarî dana Tirkiyê çêkirina qezenca Tirkiyê de ye. Heya Tirkiyê polîtîkaya DYE ya Iraqê tam nepejirîne nikare alîkariya stratejîk bigre. Gelo! Pejirandiye? Peymaneke wisa çêbû? Çênebû. Ango nikare bêgotin rêveberiya Tirkiyê ji her du xwestekên DYE’ê yên heyî re bersivek erenî daye. Daxwaziya wî ya dijî Iranê rêveberiya AKP nikarê pejirîne.

A niha gazî Ahmedî Nejad kirine kû bê Tirkiyê, bi Iranê re hevdîtina çêdikin. Evqes tekiliyê Tirkiyê bi Iranê re heye DYE nikare vê rake. Rêveberiya Bush dîsa Iran weke gefa sereke nirxand. AKP, polîtîkaya Iranê ya Ku rêveberiya Bush dixwaze dê pêkbîne? Wê demê dê di elema Islamê de, Rojhilata Navîn tecrît bibe. Jiber vê nepejirandiye, di hindir de weke stratejîk textîk dike. DYE vê dizane, jiber textîk dikin têkiliyên wan yê bi hevdu re bawerî nade. Di milê din de jî ger AKP polîtîkaya Iraqê, hevdîtinên bi rêveberiya Kurdistana başûr re bipejirîne jî fermandarê giştî wê napejirîne. Pir eşkere ye fermandarê giştî napejirîne jiber vê jiber li ser rêveberiyê polîtîkayê fermandarê giştî bandore li ser polîtîkaya Iraqê textîk dikin. Wext qezencdikin, nêzîkbûneke stratejîk nîne.  Kinasî alîkariya DYE ji Tirkiyê re textîke, kêm e. Ne di asta xurt û stratejîk de ye. Tirkiye hewl dide bide nîşan alîkariyek wisa girtiye, raya giştî ya Tirkiyê re moral bide, tînin rewşa gotina li pişt me dewletên mezin heye, hêza DYE’yê heye. Hikimeta AKP ji bo di polîtîkayên navxweyî de lihemberê mihelefet an hîn hêztir bibe polîtîkayek wisa dişopîne.

Ger hesas lê bê temaşekirin di wextek kin de, di asta textîkî de polîtîkayên heyî yên rêveberiya Tirkiyê gefek bide çêkirin jî ji bo me di asta stratejîk de hêza wî kêm e, yekbûna wî lewaz e. Herçend hewl didin ku polîtîkayek wekî 98’ê bişopînin jî, di sala 10. de bixwazin komploya navnetew ji nû ve zind bikin, li ser Rêber tunekirin, li ser PKK’ê tasfiyê ferzbikin jî ne xwediyê hêza berê vê 10 sala ne. Rêveberiya Tirkiyê jî ne di wî hêzê de ne, îtîfaqên Tirkiyê jî ne di wî hêzê de ye. Ji DYE’yê jî ewqes alîkarî nagirin, ji Evrûpa nagirin, mîsoger ji PDK, YNK’ê jî nikare bigre. Ji wê hêlê de lewaz e di rastiyê de jî ew jî wekî me siyaseteke du alî dişopînin. Di milekê de dibêjin ger gengazbe em darbe li PKK bixin, pêşketin çêbikin. Di milekê din de jî dibêjin em pêşveçûna PKK’ê bidin sekinandin, dibêjin em di parastinê de ne hewl didin ku xwe biparêzin. Bi sekna xwe ya polîtîk ve dişibin me ango me ew kirine xaleke wisa de, ne di rewşa yekalî bi tevgerin de ne.

A niha girînge em polîtîkayên dijber bi vê teşeyê binirxînin.  Ger heses bê temaşekirin rewşeke firsendên neyînî, derfetên neyînî ne mijara gotinêye ku tinebûne. Berovajî weke tevger em hîn xurtir in, derfetên me firsendên me hîn zêdetir in. Siyaseta tunekirin û xelaskirinê ya rêveberiya Tirkiyê di rewşa lewaz de ye, di rewşeke pir hatiye tengavkirin şidandin de ye. Lê di dorhêleke wisa hatiye tengavkirin, şidandin de êrîş û reaksiyoneke wisa jî tê meşandin. Êrîşên dînatî hene, civakê dikişînin xala cînet ê (dînatî yê). Ji devê wî serokê MHP kef tê xwarê,  ji devê serokê CHP peyva terorê wekî ewê derdikeve. Êrîşkerin ji ber tengaviyê de ne. Di rastiyê de êrîşkirinên wan, derfetên Tirkiyê ji vî şerî re seferberkirina wan ne jiber pêşketin çêkirine, jiber tengav dibine ne. Ji ber tengav dibin bi dînatî hewl didin pêşketinên me afirandine, bandorên têkoşîna tevgera me daye meşandin kêm bikin. Di vê hêlê de jixwe talûke heye, divê em vê bibînin. Divê em bigrin cîdiyet ê, ji milê textîkî de wekî textîk divê em pêvajoya tunekirinê bigrin cîdiyet ê. Di milê stratejîk de bi dîtina lewaziyê wan re dema em ji jordebûna xwe digirin hişyarî yê û li gorî wê moral motîvasyonê pêşdixînin divê em wekî textîkî talûkeyên nêzîkbûnên rêveberiya Tirkiyê yê qetilker êrîşker, tuneker leşkerî polîtîk bigrin cîdiyet ê û bibînin. Ji wê re divê em nêzîkbûna têkoşîna sala 2008’ê bidin nîşan. Dê ev polîtîka bibe çi? Dê bibe bi pêşxistina kampanyeya “Edî Bes e” re berdewamkirina wê. Bi mîsoger divê em di wextekê sala 2008’ê de hedef bikin ku bibin serkeftinê. Divê em tîmar/tedawîkirin û guhartina cihê Rêber bidin çêkirin. Divê em têkoşînê li gorî pêşxistina vê bimeşînin. Divê di tevahî qaden de em vê tekoşînê bimeşînin, di qadên bîrdozî de, di qadên propaxande ajîtasyonê de bimeşînin, di qadên dîplomatîk de dana meşandinê ve, di qadên rêxistinî de bimeşînin. Ji bo em konfederalîzma demokratîk li gundan de, di bajarokan de ava bikin divê em her cure derfet karbînin. Divê em di qadên çalekiyên gel ên demokratîk pêşbixinin, bimeşînin. Jixwe divê em serhildanên nû di tevahî qadan de pêşbixînin, divê hemûkes tevlî bibin, divê hemû qisman bigre nava xwe. Divê em herçar parçên Kurdistanê de belavbikin. Divê tevahî parçên Kurdistanê tevlî bibin, divê gelê dervê welat hîn zêde bibandorbin. Ya herî girîng jî divê gerîla ji wan re pêşengtiyê bike, divê weke hêza vê dana berdewamkirinê de erkên xwe, berpirsyartiya xwe di asta serkeftinê de pêkbîne.   

Di vê watê de bê guman pêdîvî bi xwe ji nûve biryarkirin, plankirina HPG heye û HPG dê vê bike. Dê xeta çalekiya Gabar, Oramar weke xeta çalekiya serdema nû, serdema paraztina aktîf bide nasîn û dê vê hertim bike. Dê ji tevahî qadan re dana belavkirinê re pêşxistina wî esas bigre. Xwe spartina xeta çalekiyê ve dê ûstlenma gerîla di Kurdistana bakûr û rojhilat de pêşxistinê hedef bike. Taybetî jî xetên qadên Botan, Zagros Kurdistana rojhilat di vê mijarê de qadên girîng in û hêza HPG ya pêşxistina vê heye. Bi vê re girêdayî dê di qadên bakûr de pir kûr gerîla bide pêkanîn, dê bê bandorkirina wî artêşa Tirk ve qada siyasetê ji bo çareserkirina pirsgirêka Kurd tengav bike. Dîsa girêdayî vê pêşketinên qadên çiyayî, di qadên bajar de jî dê destpêkê hedefên leşkerî, pergala tunekirin û xelaskirinê û rêxistinên weke aborî ji şer re hêz dide hedef bigre. Weke qada têkoşîna nû dikare pêşketineke wisa çêbike, ev ji bo paraztina vî gelî jî pêwîst e. Jibo gelê Kurd li dijî gefan, qetliyaman bêparaztin jî ev pêwîst e, heman demê de ji bo gel rakirina serhildanan, ji bo di serhildanan de jî ji gel re pêşengtî bê kirin ev rewşeke girîng e. Jixwe ev şer derbazkirina nava Tirkiyê de asteke girîng çêbû. Dê ev vekirin (açılım) bidomin, wekî di qadên çiyayî de, di qadên metropol de jî li dijî gelê Kurd dikevin nav nêzîkatiyên şermezar (lînç) kirinê, li ser gelê Kurd tunekirin tê ferzkirin wê demê dê ciwanên Kurd her cihê ku lê dimînin berxwebidin. Hêza civaka Kurd a li her derê Tirkiyê tengav bike heye.

Konseya rêvebir li hemberê bangawaziya AKP a werin radest bibin bangawazî kir ku ciwan derkevin serê çiyan. Ev bangawaziyek girîng e. Ev polîtîka dê berdewam bike, dê di sala nû de xebatên ji gerîla re tevlîbûna ciwanan, mezinkirina gerîla hîn xurtir pêşbikeve. Madem çareseriya demokratîk aştiyane çênebû, di tunekirin û inkarê de tê israr kirin wê demê ji bo gelê Kurd derveyî bi mezinkirina gerîla ve di parastina gerîla de pêşxistina jiyana azad, demokratîk a gel û rêxistinkirina wî çi çare nemaye. Em dê sala 2008’an de vê pêşxînin. Ji bo meşandina têkoşîna polîtîk, bîrdozî, leşkerî hêza gelê Kurd heye, hêza PKK’ê heye. Tevgera me ya azadiyê bi teşeyek bihêz, bi îdîa kete 30. sala PKK’ê. Pirsgirêka lewaziya potansiyel nîne, rêxistinkirina vê potansiyelê, kirine çalekiyê û aktîfkirinê de hinek pirsgirêk heye. Ev jî karê xebatên me yên rêxistinê ne, dîsa di qadên derve de rewşa dengavî nîne. Çapemeniya Tirkiyê hewayekê wisa di afirîne ku, PKK li her derê hat tecrît kirin, ger PCD jî bêje terorîste dê her tişt xelas bibe, eleqeya vê bi rastiyan ve nîne. Ev nêzîkbûn nêzîkbûna xwe xapandinê ye. Berovajî di qadên herêmî de jî, di qadên navnetew de jî pêşiya Kurdan vekirî ye. Ji nû ve avakirina Rojhilata Navîn de mîsoger bûye ku dê cihekê Kurdan ê bi bandor hebe. kesek nikare vê rastiyê paşve bikşîne. Vê çarçoveyê de  di qadên herêmî de jî, di qadên navnetewî de jî dê hertim têkîliyên PKK jî bi hêzên demokratîk re hebe. Ango tiştên wek PKK hatiye dorpêçkirin ên çapemeniya Tirkiyê dide nîşan tevahî di bingeha şerê taybet de ye, di bingeha şerê derûniyê de ye û ji derveyî rastiyê ye. Ji bo maneviyeta civaka Kurd xera bikin vê dikin nexwe rewşeke wisa nîne. Mihtemele her çend gelek alîkarî nede jî lê ji bo gelê Kurd di qadên herêmî û navnetewî de xwe bigihîne têkiliya hertimî ya dîplomatîk siyasî û ji bo gele Kurd li ser bingeha hêza xwe ya cewherîn ve têkoşîn bike, têkoşîna azadî û demokrasiyê li ser pêşbixîne dê pêşbixîne.  A niha eşkere ye ku qisma destpê ka sala 2008’ê, nîvya destpêka wê dê bibe serdema têkoşîneke pir cîdî. Pêvajoya têkoşîna leşkerî, sîyasî û tevlîhev a di sala 2007’ê de jiyan kirye dê di sala 2008’ê de pêşbikeve, berdewam bike. Sala 2008’ ê dê bibe dîka şerên leşkerî, siyasî. Çawa sala 2007 ji şerê leşkerî, siyasî re bû dîk, bû sala şerê textîkan sala 2008’ê jî dê wisa be. Dikare bê gotin em sala 2007’ê de pêşketin û me qezencên girîng dest xist. Carekê plansaziya ji sala 2007’ê re hatiye ferzkirin a rêvebera Tirkiyê, hikimeta AKP’ê çêkiriye neserkeftî hatiye hêlîştin, vale hatiye derxistin.

Ev pêşketineke girîng îfade dike. Ji bo vê a niha rêveberiya AKP’ê bê hêvî ye. Ger bê baldar (dikkat) kirin gumana ecep biryarên nû bên girtin dêe serkeftî be, an dê neserkeftî be radike. Jiber plansaziya 2007’ê neserkeftî hat hêliştin. Dîsa di pêvajoya hilbijartinan de hilbijartina komeke biûk ên ji endamên demokrat welatparîz çêbûye ji MNMT’yê (TBMM) re bû qezencek mezin a siyasî, divê ev biûk neyê dîtin. Qezenceke mezin a sala 2007’ê tê çêkirin. Piştî vê serhildan û kampanyeya “Êdî Bes e” ya xwe dispêre gerîla û di mehên Cotmeh, Mijdarê de pêşketiye destpêkeke mezin a têkoşînê îfade kir. Gelê Kurd ji nû ve rakir ser piyan. Ji rêveberiya hilbijartinên 22 Tirmehê derxistiye holê re darbeyek bibandor û cîdî lêda, ev asta pêşketinek girîng e. Em dikarin bêjin sala 2007’ê bû saleke ku milê wê yê qezencê girantir bû. Ma qey kêmasiyên me çênebûn, ma milên em tê de lewaz man, me tê de tengavî kijand çênebû? Bê guman çêbû. Em di guhartina textîk de tengav bûn. Ji pêwîstiyên siyasetê re yekbûn çêkirinê de gerîla tengav bû. Ev rewş rê li ber zêdebûna windahiyan vekir. Di milê din de lewaziyên me yên helwesteke ku pêşketina deqe bi deqe pêşwazî dike, dana meşandina polîtîkaya pratîkî bi bandor çêbû. Dîsa di propaxanda de eşkere kirina wî rûyê şerê derûnî de astek girtinê de lewaziyên me hene. Di rastiyê de dema ji milê çapemenî û rêveberiya Tirkiyê gelek derew, xapandin, nerastî dihatin gotin, dîsa dema pir qetliyam, zext dihatin pêkanîn şermezarkirina van de lewaziyên me çêbûn. Sala 2007’ê saleke berdêl a wî pir giranbû. Em dikarin bêjin sala 2007’ê bû saleke qezencên wê pir lê li hemberê vê jî berdêla wî pir giran bû û di têkoşîna azadiyê de bû saleke pir tevlîhev û zehmet.

Di nava sala 2007’ê de me nêzî 200’ê şehîd dan. Hevalê Medenî û Roza di destpêkê de, gelek Fermandar û şervanên HPG’ê bi wêrektiyek mezîn û canfedatiyek mezin şer kirin û şehît ketin. Ma ev hemû pêwîstiya têkoşînê bû? Bê guman na. Di nava têkoşîna pratîk de tiştên di warê textîkî de, di warê şêwaz de nedane nîşandin, xeta û kêmasiyan rê vekir windahiyên me zêdebin. Ji bo ev bên sererastkirin û dakeve asta herî kêm me kedek mezin da meşandin. Asteke diyar de ya şiyarbûn, zanistiyê çêbû. Mirov dikare bêje di gel de, di gerîla de şiyarbûneke wisa hatiye afirandin, asta pêşketinê hatiye çêkirin. Kinasî heza ku ji me re saleke têkoşînê ya wisa bi zehmet da qezenc kirin û hêza kû dihêle em ji